ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਭ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਸਾਡੀ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਰਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਵੱਸਦੇ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਥੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।” ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਮਿੱਤਰਤਾ ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਇੰਝ ਆਤਮਾ, ਭਾਵੇਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਲਗਨ, ਵੈਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਗੰਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਗੰਦੇ, ਚਿਕਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸਰੀਰਕ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ! ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਥੇ, ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਚਿਕਣੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹਾਂ।” ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰੋ ਜਦ ਤੱਕ ਗਰਭ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਜਨਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਤਮਾ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਆਤਮਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੀੜਾ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਾ। ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਮੈਂ ਮੋਹ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਗਰਭ ਦੇ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਬਚਾ।’ ਗਿਆਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਆਤਮਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੂੜ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਧਿਆਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕਰ; ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ। ਗਰਭ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।’ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਸਿਮਰਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, ‘ਹੇ ਧਿਆਨ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।’ ਧਿਆਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਇਹ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ।’ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਆਤਮਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਡਰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚਦਾ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ— ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਫੀਟਸ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਗਰਭ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚੋਵੀ ਉਂਗਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਪਚੀ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇੰਝ ਦਬਾਏ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਤਮਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟਿਆ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਆਤਮਾ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਹੋਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਉਲਝਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭੁੱਲਾ ਹੋਇਆ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਉਂ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਆਤਮਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵਿਹੁੰਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਹ, ਵੈਰ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬੰਧਿਆ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਆਤਮਾ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਭ, ਮੋਹ ਆਦਿਕ ਸਭ ਮੰਦ ਗੁਣਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ‘ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਬੰਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਗਮ, ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ, ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੀਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।