ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਭਰਮ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਅੰਗ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ।” ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਯਾਦ ਰੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਰੋਗੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲਗਮ, ਗਲੇ ਦਾ ਰੋਗ ਤੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ।” ਉਹ ਹੋਰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਮਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੀ।” ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਸੋਹਣੀ, ਧੰਨ, ਰਤਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।” ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਸੁਣ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਰਸ ਲਏਂ, ਤੈਨੂੰ ਦੁਲੱਭ ਵਸਤਾਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ।” ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।” ਇਹ ਪਾਪ-ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਅਸੁਖਦਾਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਧਰਮੀ, ਅਯੋਗ ਤੇ ਪਾਪ ਮਿਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਭਗਤੀ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਨਾ ਆਖ।” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਨਾ ਬੋਲ—ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ।” ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੇਂ, ਚਾਹੇ ਚਲਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।” ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਇੰਦਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿਖਾ।” ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਤੂੰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈਂ ਜੋ ਅੱਜ ਦੁਲੱਭ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਕੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾ।” ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵੇਖ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ! ਮੇਰੇ ਸੱਦੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।” ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਾਂਗੇ।” ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇਕਰ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਦਿਓ।” ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਲਈ।” ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।” ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕੱਟ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇ।” ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਲੈ ਲੈ।” ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਔਰਤ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈ ਲੈ।” ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਵਸਤੂ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰ।” ਜਦੋਂ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਿਰਿਆ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਦਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਰਹੀ, ਸੱਚ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਈ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਮਰ ਗਿਆ।” ਉਹ ਭਰਾਵਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਧੰਨ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਭਲਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਪਿਤਾ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਕੱਟਿਆ, ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਲਵੋ।” ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਿਤਾ ਭਗਤੀ, ਤਪ, ਸਚਾਈ ਤੇ ਸਿੱਧੇਪਣ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।” ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖਿੱਚਿਆ; ਅਤੇ ਧਰਮ, ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਰਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ? ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।” ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਸੇਵਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਡੋਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਹੇ ਧਰਮ, ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇ।” ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੀ ਸਯਮ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸਚਾਈ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੁੜ ਜੀਉਣ ਪਾਵੇਗਾ।” ਉਹ ਹੋਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਸ ਤਪ ਤੇ ਤੇਰੀ ਪਿਤਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੰਗ, ਹੇ ਭਾਗਵਾਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ।” ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਭਗਤੀ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲੇ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਂ।” ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਬੈਠਿਆ। ਜਾਗ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਭਰਾ, ਉਹ ਔਰਤ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?” ਫਿਰ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਵਾਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਏ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ।