ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਦੇਹ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਸੁਖਾਂ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਆਦਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਸ ਨਾਮ ਹਨ: ਆਦਿਤਯ, ਭਾਸਕਰ, ਸੂਰਯ, ਅਰਕ, ਭਾਨੁ, ਦਿਵਾਕਰ, ਸੁਵਰਨਰੇਤਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਪੂਸ਼ਾ, ਤੇ ਤਵਸਟਾ। 'ਸਵਯੰਭੂ' ਤੇ 'ਤਿਮਿਰਾਸ਼' ਗਿਆਰਵਾਂ ਤੇ ਬਾਰਵਾਂ ਨਾਮ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਹ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਾਸਕਰ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ। 'ਰਕਤ' ਨਾਮਕ ਕਥਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲਾਲ, ਸਿੰਧੂਰ ਤੇ ਅਰੁਣ ਹੈ। ਹੇ ਛੇ-ਮੁਖੀ (ਕਾਰਤਿਕ), ਸੁਣੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਾਮ ਹਨ: ਤਪਨ, ਤਾਪਨਾ, ਕਰਤਾ, ਹਰਤਾ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਨਾਥ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦਿਵਾਕਰ, ਅਗਨਿ-ਜਾਤ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਵਰਗ, ਤੇ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਉਚਾਰਕ ਹਨ। ਕਾਲ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪੁੰਡਰੀਕ, ਤੇ ਮੂਲ-ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਹੇ ਕਾਰਤਿਕ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਆਦਿਤਯ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣਾ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ, ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਘਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ, ਫੋੜਿਆਂ ਜਾਂ ਪੀਲੀਆ ਆਦਿਕ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ। ਇਕ ਦਿਨ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਤਪ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਕਮਜੋਰੀ, ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਤੇ ਬੁਖਾਰ—all ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਥਰੀ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ, ਹਵਾ ਦੇ ਰੋਗ, ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਰੋਗ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪੀੜਾਂ—all ਇਹ ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਗ੍ਰਹ-ਬਾਦੀ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਜਦੋਂ ਦਿਵਾਕਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਭਾਸਕਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ: 'ਓਂ ਹ੍ਰਾਂ ਹ੍ਰੀਂ ਸ: ਸੂਰਿਆਯ ਨਾਮ:'। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੀ-ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪਦਾ, ਨਾਂ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਪੀ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਅਯੋਗ, ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਧਰਮ-ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ, ਸਿਰਫ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਣਾਓ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਵਿਧਰਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਤੇਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨੱਕ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਤੇ ਯੱਜ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਜਪੋ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੜਕਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ-ਭਗਤ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਓ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਇਹ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗੋਹਤਿਆਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਨ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਵਧੀਆ ਧਨ ਤੇ ਯਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉੱਚਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਪੇ, ਉਹ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਧੀ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ, ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਲਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ, ਪੁਣਯ ਸਥਾਨ, ਜਾਂ ਯੱਜ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਸਮੇਂ, ਭੋਜਨ ਵੇਲੇ, ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜ ਵਿਚ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਅਣੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਜਪਦਾ ਜਾਂ ਜਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਅਠੱਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਸੂਰਜ ਸ਼ਾਂਤੀ' ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮੀ 'ਚ ਭਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤੇ ਕੋਢ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਦਾਗ ਆ ਗਿਆ। ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਤੇ ਇਹ ਭਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਪਾਪ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੋ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿਓ। ਹੇ ਵਿਰੋ, ਵੰਸ਼ ਰਹਿਤ ਲਈ ਇਥੇ ਕੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਆਗਿਆ ਹੈ?