ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਯਮ ਦੇ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੀਵਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਮਰਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੌਦਸ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਚੌਦਸ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪਕਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਕਸ਼, ਤਾਂ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੁਵੇਰੇ ਸੁਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੌਦਸ ਦੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਦੀਪਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਜੀ। ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਮੇਂ ਅਪਾਮਾਰਗ, ਘੀਆ, ਪ੍ਰਪੁੰਨਾਟ ਅਤੇ ਵਾਹਵਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਰਕ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਡਲੀ, ਕੰਟਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, "ਹੇ ਅਪਾਮਾਰਗ! ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ," ਇਹ ਆਰਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪੁੰਨਾਟ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਮ, ਧਰਮਰਾਜ, ਮ੍ਰਿਤਯੁ, ਅੰਤਕ, ਵੈਵਸਵਤ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਔਦੁੰਬਰਾ, ਦਧਨਾ, ਨੀਲ, ਪਰਮੇਸ਼ਠਿਨ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਚਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ—ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਸੋਹਣੇ ਦੀਵੇ ਜਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾਂ, ਮੰਦਿਰਾਂ, ਸਭਾ-ਭਵਨਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਧਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਖੂਆਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਥਲੀਆਂ, ਥਰਾਂ, ਢੋਹਾਂ, ਸੁੰਨੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਥੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੀਵੇ ਜਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅੰਮਾਵੱਸ ਦੇ ਦਿਨ, ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੱਖਵਾਰੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਘੀ ਆਦਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਅੰਜਨ ਖਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਸਨੇਹ ਬਣਿਆ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਚੱਜੀ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। "ਤੂੰ ਹੀ ਚਾਨਣ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਬਿਜਲੀ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਚਾਨਣਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ।" ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੋ ਦੀਪਾਵਲੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਗਊਆਂ ਦੇ ਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀ, ਜਦੋਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪਾਸੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਭਵਾਨੀ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਲਕਸ਼ਮੀ ਗਊ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਗੌਰੀ ਨੇ ਸੰਭੂ ਨੂੰ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸੰਭੂ ਨੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੌਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਭਰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੋਕ ਅੱਧੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਢੋਲ-ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਆਂਗਣ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਖੇਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰ ਢੋਣ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੁਹਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੋਵਰਧਨ, ਜੋ ਗੋਕੁਲ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਊ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਗਊਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। "ਯਜਨਾ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਘੀ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਗਊਆਂ ਹੋਣ, ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਗਊਆਂ ਹੋਣ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗਊਆਂ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਗਊਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ; ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧਰਮੀਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ, ਪਾਨ, ਦੀਵੇ, ਫੁੱਲ, ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਂਡ ਨੂੰ ਉਪਹਾਰ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧਨ, ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਹਾਰ ਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਪਹلوانਾਂ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਸਾਂਡ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਲਦ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਰਾਜੇ, ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ—ਸਭ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੌਚਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭੱਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਏ ਤੇ ਗਊਆਂ, ਭੈਂਸਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਵਾਏ। ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੱਗ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਰਸਤੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਥੰਮ ਜਾਂ ਦਰਖਤ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ ਜਾਂ ਕਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਗਹਿਣੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇ। ਹਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਗਊਆਂ, ਸਾਂਡਾਂ, ਭੈਂਸਾਂ, ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਭੈਂਸਾਂ ਸਮੇਤ। ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਲੋਂ ਨਿਯਮਤ ਹੋਮ ਕਰਵਾਏ, ਫਿਰ ਰਸਤੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੇ; ਫਿਰ, "ਹੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗਊਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਾਂਡ ਆਉਣ,"—ਇਹ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਰਿਵਾਜ, ਪੂਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਕਰਮ ਸਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ।