ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਜਗਤ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਚਤੁਰ ਚਲਾਕ ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹਾਂ।" ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜੋ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਰਜਸ ਗੁਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮੱਧ ਵਿਚ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੰਮੇ, ਜਾਂ ਜੇੜੇ ਇੱਥੇ ਜਣਨ, ਅੰਡਾ, ਪਸੀਨਾ ਜਾਂ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਉਹ ਸਭ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੀ ਉਤਪਤੀ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਉਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੰਧਿਆ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਉਸ ਦੇ ਚਕ੍ਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੇੜੇ ਪਾਪੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਸੰਧਿਆ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚਮਾਰ, ਗੌ-ਹਤਿਆਰੇ, ਪਤਿਤ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਠ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਗਰੀਬ, ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਵਿਰੋਚਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਭਲਾਈ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਲਈ ਪੂਜਾ ਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਹੋਵੇ।" ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਆਦਿ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਕੋਈ ਢੰਗ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਦਾ ਨੇਤ੍ਰ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਭੋਜਨ ਪਕਦਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਜੀਵ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਚਲ-ਅਚਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਭਾਗਵਾਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਥੰਮਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਰੂਪ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ; ਰਸ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੂਰਜ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।" "ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਯਜਨਿਆਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ, ਸਭ ਦਾ ਸाक्षੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਣ ਹੈ।" "ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾਸਕ, ਰੱਖਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ; ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਮੈਲ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਦੁਖ ਦਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ।" "ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।" ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਆਪਣੀ ਉੱਤਮ ਇੱਛਾ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਫੈਸਲਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੇਰੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਅਸਹਿਣਯ ਹਨ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਕਰ।" ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਅਣਗਿਣਤ ਕਰੋੜਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਨਾਸਕ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ।" ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਧਾਤ ਦਾ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਚਕ੍ਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਿਰਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ ਬਣਿਆ। ਯਮ ਦਾ ਅਟੱਲ ਦੰਡ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਤਲਵਾਰ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਚੰਡਿਕਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਅਸਤ੍ਰ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਛੋਟਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਬਚ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਅਜਨਮਾ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਮੁੜ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ। ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਆਦਿਤਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ, ਚੰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ, ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਬਾਰਹ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਿਸ਼ਿ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕੀ ਫਲ ਹੈ: ਧਨੁ, ਮਿਥੁਨ, ਮੀਨ, ਤੇ ਕਨਿਆ ਵਿਚ, ਪੂਣ eighty-six ਹੈ। ਵ੍ਰਸ਼, ਵਿਸ਼, ਕੁੰਭ ਤੇ ਸਿੰਹ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਣ ਲਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਨ, ਹੋਮ ਤੇ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।