ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕੇਵਲ ਦੇਵਤੇ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਸਨ; ਦੈਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਟ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਇੱਕ ਪੈਰ ‘ਤੇ, ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਸੰਧਿਆ ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ, ਭਾਰੀ ਗੜਬੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮਤ ਹੈ, ਵਾਪਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਸੈਣਿਕ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਅਤੇ ਕਰਣ ਵਰਗੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਆਏ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਥੇ ਜੰਮੇ। ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਸੁਮੁਖ, ਵਿਦਵਾਨ ਦ੍ਰੋਣ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ (ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ), ਅਤੇ ਹਰੀ, ਜੋ ਨੰਦ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ—ਇਹ ਸਭ ਇਥੇ ਆਏ। ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਵਿਦੁਰ (ਜੋ ਧਰਮ ਹੀ ਹੈ), ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ—ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਆਈਆਂ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਅੰਤ ‘ਤੇ ਦੈਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਤ, ਮਾਸ-ਭੋਜੀ, ਪਸ਼ੂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਅਸ਼ੁਧ ਔਰਤਾਂ, ਨੌਕਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੈਤ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਪਾਪ, ਝਗੜਿਆਂ, ਅਤੇ ਅਨਿਆਇਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹਨ। ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੈਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਝੂਠੇ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ; ਫਿਰ ਸੁਖ, ਖੁਸ਼ੀ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਰਾਜ, ਉਮਰ, ਮੁਕਤ, ਚਾਹੀਦੇ ਵਸਤੂਆਂ, ਪਿਆਰ, ਤਾਕਤ, ਨੀਤੀ, ਗਿਆਨ, ਜਨਮ ਤੇ ਵਾਧਾ, ਤੇ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ? ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਕਰਤੂਤ, ਯਜ, ਆਦਿ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੱਸੋ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਦੈਤਾਂ ਲਈ, ਕੇਵਲ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਰਤ, ਯਜ, ਆਦਿ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਆਗਮ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਥੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਛੇ ਕਰਤਵਾਂ ‘ਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਯਜਾਂ ‘ਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਾਤੀ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਵਰਤ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ, ਦੋਹਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ, ਪਾਪ, ਜੂਏ, ਕਪਟੀ ਤੇ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ‘ਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਪਰ ਨਿਡਰ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨੀਚ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਪਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਗਰੀਬ ਤੇ ਲਾਚਾਰ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਮੰਦ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਡਿਗਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਅਸੁਭਾਗ, ਦੁਖ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਜਾਂ ਗਰੀਬੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਦੈਤ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਜੰਮਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ‘ਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਉਹ ਅਕਾਲ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਮਾਲਕ; ਕਈ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਚਮਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਦਯਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿੱਥੇ ਜੰਮੇ? ਉਹ ਕੀ ਕਰਤੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਦੇਵਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧ, ਚਰਣ, ਦੈਤ, ਰਾਖਸ਼ਸ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਸਰਵੋਚ ਚਮਕ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਧਰਮ, ਇਛਾ, ਧਨ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬੜੀ ਔਖੀ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਕਿਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਭੱਜ ਗਏ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ—ਇਥੇ ਜੀਵ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਚਤੁਰ ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਣਨਹਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਰਜਸ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਸਿੱਧਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ‘ਚ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਥੇ ਗਰਭ, ਅੰਡੇ, ਪਸੀਨੇ, ਤੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ, ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਨ-ਗਿਆਨੀ ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਉਪਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜੋ ਦੇਵੀ, ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚਕਰ ‘ਚ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਥੇ ਪਏ ਹੋਏ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਧ ਵੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਚੰਡਾਲ, ਗਉ-ਹੱਤਿਆ, ਪਏ ਹੋਏ ਜਾਂ ਕੋੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਣ।