ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਵਰਤ, ਯਜਨਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਲੰਘਾਉਂਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਹੈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਡੇ-ਵਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜੋਗੀ ਦੱਸਿਆ। ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅਧਿਕ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਗੰਭੀਰ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਨਰਮ ਹਨ। ਪਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ੀ, ਮਿੱਤਰਤਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੰਗਲਤਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਆਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ। ਕਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੇਕ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਅਣਪਿਆਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਵਿਚ ਪੁੰਨ ਜਾਂ ਪਾਪ ਹੈ। ਜੇ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਿਆਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿਚ ਹੋਣ। ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਪੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੁਰ ਆਦਿ, ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਨਾ ਕਿ ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪੈਰ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੈਰ, ਤੇ ਕਲੀ ਅਤੇ ਸੰਧਿ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੈਰ, ਭਾਰੀ ਉਲਝਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਭਾਰਤ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਫੌਜਾਂ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਕਰਣ ਵਰਗੇ ਲੋਕ—all ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਸੁਮੁਖ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ਿ ਦ੍ਰੋਣ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਅਤੇ ਨੰਦ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਰੀ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਆਏ। ਪੰਜ ਇੰਦਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਜੋਂ, ਵਿਦੁਰ ਜੋ ਆਪ ਧਰਮ ਹਨ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਕੁੰਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੈਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਤ, ਮਾਸ-ਭੋਜੀ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਅਚਰਿਤ੍ਰਵਾਨ ਔਰਤਾਂ, ਨੌਕਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਰੋਜ਼ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚਾਹ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਾਪ, ਝਗੜੇ, ਅਤੇ ਅਨ੍ਹੇ-ਵਾਹ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਦੈਤ ਆਦਿ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਨਰਕ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਦੈਤ ਆਦਿਕ ਦੇ ਝੂਠੇ ਸੁਭਾਉ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਸੁਖ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਰਾਜ, ਆਯੁ, ਯਸ਼, ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ, ਪਿਆਰ, ਸ਼ਕਤੀ, ਨੀਤੀ, ਗਿਆਨ, ਜਨਮ, ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਜੋ ਚਿਰਕਾਲੀ ਹੈ, ਦਾਨ, ਅਧਿਆਨ, ਕਰਮ, ਯਜਨਾ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? "ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ, ਇਹ ਸਮਝਾਓ।" ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਮਤ ਰਾਹੀਂ ਤਪੱਸਿਆ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਰਤ, ਯਜਨਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮੀ ਰੱਖਦਾ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਤੇ ਆਗਮਾਂ ਦੇ ਕਰਮ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਆਪ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਛੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਾਤ ਕਰਦੇ, ਅਹਿਸਾਨ ਫਰਾਮੋਸ਼ ਹਨ, ਵਚਨ ਤੋੜਦੇ, ਦੋਜਾਤੀ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਦਿਰਾ, ਪਾਪ, ਜੂਆ, ਕੁਪਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਪਰ ਡਰ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਲਝੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਛੱਡਕੇ ਨੀਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਪ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਗਰੀਬ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਉੱਤੇ ਜੁਲਮ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਪਾਪੀ ਲੋਕ, ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜੋ ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ, ਦੁੱਖ, ਦੁਰਭਾਗ, ਜਾਂ ਗਰੀਬੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ; ਨਾ ਉਸਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ, ਨਾ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੁੰਦਾ। ਇਥੇ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਦਾ ਮਾਲਕ; ਕਈ ਯੁੱਗਾਂ ਤਕ ਸਵਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਵਡੇ-ਵਡੇ ਦੁਜਾਤੀਓ! ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਦਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ? ਇਹ ਦਇਆਲੁ ਪੁਰਖ ਕਿੱਥੇ ਜਨਮਿਆ?" "ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੇਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਚਾਰਣਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ—ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਰਮ ਤੇਜ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਤੇਜ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ, ਇਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ..." (ਕਹਾਣੀ ਇੱਥੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪਰਮ ਤੇਜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।