ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਮਾਧਵ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਘਣ ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਯੂਧਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਕ੍ਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਧਵ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਰਛੀ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਗਿਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੈਤਿਆ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਕੂਬੇਰਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਅਸੁਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡੀ। ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂਈ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਗਿੱਦੜ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਵਿਣੂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਹਰੀ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਰਛੀ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਵਿਣੂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਗਿਆ, ਉਹ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲੱਥਪੱਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਲਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੁਰ ਦੀ ਬਰਛੀ ਨੂੰ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੰਗੀ ਸਜਾਵਟ, ਝੰਡਾ, ਰਥ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਜਦ ਰਥ ਢਹਿ ਗਿਆ, ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਅਤੇ ਹਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਦੁੰਦ ਹੋਇਆ, ਦੋਵਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਸੌ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਘ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਾਮਨ ਵਾਂਗ ਵਧ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ—ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੀਛਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਣੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਬੇਹਦ ਸੀ, ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਲ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਿਣੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਵਿਣੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਪਾਰ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਦਿਲੇਰੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਡਾਂਟਿਆ। ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵਿਣੂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਗਿਆ; ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੇ, ਆਪਣਾ ਸਾਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਣੂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਿਣੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਗਦੇ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਕਰ ਲਿਆ। ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਣੂ ਨੇ ਕੌਮੋਦਕੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ—ਵਾਰ, ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੋਣ, ਘੁੰਮਣ, ਸੁੱਟਣ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਨਾਲ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਜਨਤਾ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਵਿਣੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ। "ਹੇ ਦੇਵਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡ ਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਂਟੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।" ਵਿਣੂ, ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ ਚਕ੍ਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹਜ਼ਾਰ spokes ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਚਕ੍ਰ, ਵਿਣੂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਕਰ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅੱਖੀਂ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਚਕ੍ਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, Imperishable (ਅਵਿਨਾਸੀ) ਵਿਣੂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪਾਲ, ਵਿਣੂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ: "ਅਸੀਂ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ; ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਪਦਮਯੋਨੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਜਨਮਿਆ—ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਸੀਂ ਕਛੂਆ ਬਣੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੁਸੀਂ ਯੋਧਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਰਾਮ, ਦਸ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਪ੍ਰਲੰਬ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੀ, ਬੁੱਧ (ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਭਰਮਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਕਲਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹੋ।" "ਇਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੈਤਿਆ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਹਟਾ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਦਇਆ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚੀਤਾ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੋ, ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹੋ; ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਜਿੰਦ ਨਾ ਬੇਜਿੰਦ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥ ਹੋ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ। 'ਹੈ' ਅਤੇ 'ਨਹੀਂ', ਫਰਕ, ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਰ—all ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਕਲ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਸਿਵਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਤੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਫਿਰ, ਵਿਣੂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ: "ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਸਤੁਤਿ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।