ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਬੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਤੀਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਗਨਿ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਰੋਕਣ-ਯੋਗ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਛੇਦ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ-ਅੱਗ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਭੜਕ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚੁਸਤਤਾ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਿੱਧਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਜਾਂ ਰੂਈ ਵਾਂਗ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ, ਪਰ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਪਰ ਹਰੀ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਦਾਨਵ-ਵੈਰੀ ਵਲੋਂ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਪੀਸੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਰਚ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਹਥਿਆਰ ਸਾਰੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਛੇਦ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਰਗੇ ਸੀ। ਅਮਰ ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰ-ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੂਰਛਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਅਸੁਰ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੀ ਜੀਭ ਵਾਂਗ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਚੰਨਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੈਕਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਦਾਨਵ-ਵੈਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਕਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਚਕਰ ਮੁੜ ਮਾਧਵ ਕੋਲ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਲੀ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਆ; ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਹਰੀ ਨੇ ਕੌਬੇਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਅਸੁਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਮਾਇਆ-ਅਸਤਰ ਛੱਡੀ। ਉਸ ਮਾਇਆ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਗਿੱਦੜ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਸੱਪ—ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰਿਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਾਲੀ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਰਿਆ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਥੜ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਲਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭਾਲੀ ਨੂੰ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਵਚ, ਝੰਡਾ, ਚਕਰ, ਰਥ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਥ-ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਜਦ ਰਥ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਦੈਤਿਆ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੈਤਿਆ-ਪਤੀ ਵਾਪਸ ਉੱਠ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਹਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਾਰ ਰੋਕਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਸੋ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ; ਫਿਰ, ਮਹਾਂ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤਿਆ ਵਾਮਨ ਵਾਂਗ ਵਧ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਚਲ-ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਿਗਲ ਲਿਆ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਦੈਤਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੁੱਲ ਸੀ, ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਲ ਦੇ ਮੂਲ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਧਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਪਾਰ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਦੈਤਿਆ-ਪਤੀ ਨੇ ਆ ਕੇ, ਹਿੰਸਕ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਾਦੂਈ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆ-ਰਾਜ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਗਦਾ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਯੋਗ-ਸਮਰੱਥ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕੌਮੋਦਕੀ ਗਦਾ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰਿਆ; ਪਰ ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ— ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗ, ਵਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਵਾਰ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਵਿਰੋਧੀ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੇ, ਸੁੱਟਦੇ, ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਜੰਗ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਨਤਾ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ" ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵ! ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡ ਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਦੇਵ-ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।" ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਚਕਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਦੈਤਿਆ-ਨਾਸਕ, ਪ੍ਰਲੈ-ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਚਕਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਚਕਰ, ਦੈਤਿਆ-ਨਾਸਕ, ਮੁੜ ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੋਲ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਪਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਦਿ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਖਿਆਕਰਤਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ (ਪਦਮਯੋਨੀ) ਜਨਮਿਆ—ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।