ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਿਰ, ਹੱਥ, ਮੂੰਹ ਜਾਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵੈष्णਵ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗੁਹਾ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਕਦੇ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਕੇਸ਼ਵ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਧਾਤ੍ਰੀ ਦਾ ਫਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤ੍ਰੈਣ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਫਲਦਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨੇ ਦਿਨ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਤਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਵਸੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਲ ਵਿੱਚ ਧਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਕਲਪਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸੇਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝ ਕੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਹੈ, ਐਸਾ ਤੁਲਸੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਰੁੜਧਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ, ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਮਾਲਾ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੌਰੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ, ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਭੇਟ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਕਮਲ, ਤੁਲਸੀ, ਕੇਤਕੀ ਅਤੇ ਮুনি ਫੁੱਲ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਭੇਟ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮੰਡਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਕੇਸ਼ਵ, ਜੋ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਧੁਸੂਦਨ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਦੀ ਕੇਤਕੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਗੁਹਾ, ਉਹ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਦਮਨਕਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਅਗਸਤਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਪੱਸਿਆ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਸੇਨਾ, ਮুনি ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮুনি ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਮਾਲਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ, ਹੇ ਗੁਹਾ। ਮੁਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਅਤੇ ਵਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ। ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਵृषਭਧਵਜ ਹਨ, ਫਿਰ ਬੋਲੇ। ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੋਰ-ਸਵਾਰੀ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਸੁਣ। ਪਿਤਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੇ।" ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਘੀ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਦੀਵਾ ਜਲਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਤਾਂ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਯਗ, ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਮਾਸ ਦੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਦਿਨ ਲਈ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ, ਜੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜਾਂ ਚੂਹੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ, ਦੀਵਾ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦੁਲਭ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਚੌਦਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ, ਕੁੱਤਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਲੀਲਾਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸਦਾ-ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਗਵਾਲ, ਸ਼ਾਰੰਗਧਨੁ ਧਾਰੀ ਦੇ ਅੰਮਾਸ ਦੇ ਦਿਨ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ "ਵਿਜੈ!" ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਤ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੱਕ, ਦੀਵੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੌਸ਼ਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ; ਘੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਦਿਨ ਲਈ; ਪਾਪੀ ਪਿਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਨੀ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦੀਵੇ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹਾਤਮ, "ਦੀਵਾ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ" ਅਧਿਆਇ, ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੀਪਾਵਲੀ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ; ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਖੇਡ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਕੰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਕਾਮਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਹੱਸ ਕੇ "ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ," ਕਹਿ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।