ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਾਂ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਹੀ ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਹੈ। ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਉਪਰ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਲਕੀਰ ਹੈ ਜੋ ਗੁੰਜਾ ਬੇਰੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵਣ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਦੰਬਾ ਫੁੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਵਾਮਨ, ਗੋਲ ਤੇ ਨਿੱਕਾ, ਅਤਸੀ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ, ਇਕ ਚਿੱਟੀ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਾਲੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ; ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਗਦਾ ਤੇ ਚਕ੍ਰ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਕੀਰ ਹੈ। ਦਾਮੋਦਰ ਮੋਟਾ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਚਕ੍ਰ ਹੈ; ਉਹ ਦੁਰਵਾ ਘਾਸ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਦਰਵਾਜੇ-ਜਿਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਪੀਲੀ ਲਕੀਰ ਵੀ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘੁੰਮਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਮੱਧ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਪਰ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪੱਥਰ ਦੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਲਿੰਗਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਦਮਨਾਭ ਲਾਲੀਮਾਵਾਨ ਹੈ, ਮੁਖ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਦਿਨ-ਪ੍ਰਤੀਦਿਨ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਵੀ ਸਾਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਕ੍ਰ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ, ਕਾਲਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ; ਪੀਲਾ ਪਾਪ ਸਾੜਦਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ। ਨੀਲਾ ਧਨ ਦਿੰਦਾ, ਲਾਲ ਰੋਗ ਲਿਆਉਂਦਾ; ਰੂਖਾ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਵਕਰਾ ਗਰੀਬੀ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਣੋ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਦੋ, ਤੀਜਾ ਅਚੂਤ, ਚੌਥਾ ਜਨਾਰਦਨ। ਪੰਜਵਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸੱਤਵਾਂ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਅੱਠਵਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ। ਨੌਂਵਾਂ ਨੌ-ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਦਸਵਾਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਬਾਰਵਾਂ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਕ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ, ਵੰਡੇ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਰੂਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੋਈ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰੇ; ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਸਤੇ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼, ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ, ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਰਿ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਥੇ ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਤੇ ਸਨਾਨ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਉਥੇ ਪੂਣ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਫਲ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਰਗਾ; ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਜਿਹਾ ਕਠਿਨ ਪਾਪ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਝਟ-ਪਟ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦਵਾਰਾਵਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਵਨਵਾਸੀ, ਤੇ ਯਤੀ—ਸਭ ਨੂੰ ਵਿ्णੂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਮੰਤਰ, ਨਾ ਜਪ, ਨਾ ਧਿਆਨ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਨਾ ਵਿਧੀ। ਪਰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਸਤਿਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੱਤ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ੁਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੋਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਮਿੱਟੀ, ਧਾਤੂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ—ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਸਵਸਤਿਕਾ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਾਏ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਵਿਧ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਹਰਿ ਦੇ ਆਸਥਾਨ 'ਤੇ ਗੋਲ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਸਤਯਭਾਮਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਸੌ-ਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਈਸ਼ਵਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਵੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ 'ਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਚੁਪਚਾਪ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਧਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ, ਹੱਥ, ਮੂੰਹ ਜਾਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ—ਉਹ, ਜੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਰਹਿਣ ਦੋ—ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਗਲ 'ਚ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਕੇਸ਼ਵ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ, ਤੁਲਸੀ ਮਿੱਟੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਜਿਸਦੇ ਘਰ ਇਹ ਤ੍ਰਿਅਤ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਮਾਲਾ ਗਲ 'ਚ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਕਲਪਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਸਮਝ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਵਿ्णੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੂਖ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਲਸੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ। ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਜਨਮ, ਬੁਢਾਪਾ, ਤੇ ਰੋਗ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਵਿ्णੂ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।