ਇਹ ਕਥਾ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ। ਉਸਦੇ ਮੂਹ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਟਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਰੂਪ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਨਾਭੀ 'ਤੇ ਚਕ੍ਰ ਹੈ, ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੰਮੀ ਲਕੀਰ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਪਾਸੇ ਛੇਦ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਰੂਪ ਉਪਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਰੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਨ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਪਰੇਮੈਸ਼ਠੀ ਦਾ ਰੂਪ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਲੋਟਸ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਕਈ ਛੇਦ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਕ੍ਰ ਹੈ, ਦਵਾਰ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਮੱਧ ਵਿਚ ਲਕੀਰ ਹੈ। ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹਾ ਦੇ ਚਕ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਰਾਹਾ ਲਿੰਗਾ ਨੁਕਦਾਰ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਆਕਾਰ, ਮੋਟਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨੀਲੇ ਰਤਨ ਵਰਗਾ, ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਭੀ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ। ਮਤਸਯ ਪਤ्थਰ ਲੰਮਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਮਾ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਗੋਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਹਰਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਹਯਗ੍ਰੀਵਾ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪੰਜ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਨੀਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ। ਵੈਕੁੰਠ ਅਖੰਡ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਧਵਜ, ਦਵਾਰ ਉਪਰ ਗੁੰਜਾ ਬੇਰੀ ਵਰਗੀ ਲਕੀਰ। ਸ਼੍ਰੀਧਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਕਦੰਬਾ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ, ਪੰਜ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ। ਵਾਮਨ ਗੋਲ ਅਤੇ ਛੋਟਾ, ਅਤਾਸੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ, ਇੱਕ ਬਿੰਦ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵਤਾ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਗਦਾ ਤੇ ਚਕ੍ਰ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਕੀਰ। ਦਾਮੋਦਰ ਮੋਟਾ, ਮੱਧ ਵਿਚ ਚਕ੍ਰ, ਦੁਰਵਾ ਘਾਸ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਂਗ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਪੀਲੀ ਲਕੀਰ। ਅਨੰਤ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਈ ਕੋਇਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਪਰ ਵੱਲ ਵੇਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ। ਜੋ ਲਿੰਗਾ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਦਮਨਾਭਾ ਲਾਲੀਮਾਵਾਂ, ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਲੋਟਸ ਜੁੜਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬ ਵੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚਕ੍ਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਰੰਗ, ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ। ਬਹੁਤ ਮਸੂਦ, ਕਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ, ਪੀਲਾ ਪਾਪ ਸਾੜਦਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ। ਨੀਲਾ ਧਨ ਦਿੰਦਾ, ਲਾਲ ਰੋਗ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਖੁਰਦਰਾ ਚਿੰਤਾ, ਤੇ ਟੇਢਾ ਗਰੀਬੀ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੋ, ਤੀਜਾ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਚੌਥਾ ਜਨਾਰਦਨ। ਪੰਜਵਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸੱਤਵਾਂ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਅਠਵਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ। ਨੌਂਵਾਂ ਨੌ-ਰੂਪ, ਦਸਵਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਬਾਰਵਾਂ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਕ੍ਰ, ਅਨੰਤ ਚਕ੍ਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇਕਰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ 'ਚ ਚਕ੍ਰ ਟੁੱਟੇ, ਫੱਟੇ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਰੂਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ; ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ— ਉਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼, ਚਲਦੀ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹਰੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦਾਨ, ਜਪ ਤੇ ਸਨਾਨ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਨੈਮਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪੂਣ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਫਲ; ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਪ, ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ— ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਚਿੜਕ ਚਿੜਕ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੇਵਤਾ ਹੋਏ, ਉੱਥੇ ਦਵਾਰਾਵਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਵਨਵਾਸੀ, ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ— ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਕਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋਈ ਮੰਤਰ, ਨਾ ਜਪ, ਨਾ ਧਿਆਨ। ਨਾ ਕੋਈ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਨਾ ਵਿਧੀ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ; ਪਰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਅੱਗੇ ਸਵਸਤਿਕਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਇਹ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਅੱਗੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਮਿਟੀ, ਧਾਤੂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਨਾਲ—ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ— ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਸਵਸਤਿਕਾ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਾਉਣ ਤੇ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਕਾ ਨਹੀਂ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਸੰਗ ਜਾਂ ਅਨੁਚਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈ—ਉਹ ਪਾਪ ਹਰੀ ਦੇ ਆਵਾਸ 'ਤੇ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਮਹਿਲਾ ਜੋ ਰੋਜ਼ ਕੇਸ਼ਵ ਅੱਗੇ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਸਤਯਭਾਮਾ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਵੀ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ, ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਵੀ ਧਾਤਰੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਚੁਪਚਾਪ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਮਾਧਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।