ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਦਮਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਚੰਗਾ-ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਮਾਲਾਮਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਫਲ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਪਦਮਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੰਡ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਪਕਥਾ ਦੇ 61ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਤੁਲਸੀ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਸ्नਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ, ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਓ।" ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗੂ ਅਟੱਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਜਨਮ ਦੀ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਥੇ, ਸਭ ਉੱਤਮ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸੀੜੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰਾਹ ਵੱਲ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੀ।" 'ਗੰਗਾ' ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਪਾਨ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝ ਵੀ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰੂਈ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਘਾਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਟੱਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਸ਼, ਰਾਜ-ਸੰਪਤੀ, ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ-ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣੋ: ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤਿਲ ਨਾਲ, ਫਲ ਦੁਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਵੀ। ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਦਾਨ ਵਿਧੀ-ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ; ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੌ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਪਿਤਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਖੁਸ਼ੀ, ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ। ਜੋ ਪਿਤਰ ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀੜੇ, ਅਚਲ ਜੀਵ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ, ਸਾਕਾ-ਸਬੰਧੀ, ਦੌਲਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਜਵਾਈ, ਮਾਂ-ਪੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਦੋਸਤ, ਪਿਆਰੇ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ, ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਧੀ-ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਅਖੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਿਤਰ ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਾਂ-ਪੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਸਵਰਗ, ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਮੱਧ-ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਗੰਗਾ, ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਨਦੀ, ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਹੈ—ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੌਹਾਂ-ਮੁਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੂਜਾ-ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅੰਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧ ਲੋਕ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ, ਦਿਵਿਆ ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਅਜੇ ਵੀ ਰਤਨ-ਭਰੇ ਮਹਲਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਮੋਹਕ ਹਨ। ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਪਰੀਜਾਤਾ ਵਾਂਗੂ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾ-ਵೃਖ਼ ਵਾਂਗੂ ਹਨ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਐਸਾ ਰਾਜ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਫਲ ਕਈ ਤਪ, ਯਜਨਾ, ਵਚਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਪਤਿਤ, ਪਾਪੀ, ਚੰਡਾਲ, ਗੁਰੂ-ਘਾਤੀ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਸੰਲਗਨ ਹੋਵੇ—ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਦੋਸਤ, ਹੋਰ ਸਬੰਧੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੰਗਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਚਿਰ-ਸਨਾਨੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਯਸ਼, ਆਦਰ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ, ਜਿਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸਦਾ ਸੁਭਾਗੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਵਡਿਆਈ ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਦੋਨੋ ਵੰਸ਼ ਜਗਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਗੋਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਚੰਦ-ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਸਮੇਂ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰੋੜ ਵੰਸ਼ ਉਧਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ, ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰਾਯਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜੋ ਸਦਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਿਲ-ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਨਰਕ ਵਾਸੀ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਧਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਦਮਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਉਧਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸਨਮਾਨ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।