ਹੇ ਸ਼ਣਮੁਖਾ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੂੜੀ ’ਚ ਤੁਲਸੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਫਲ ਰਾਜਸੂਯ ਆਦਿ ਯਜਨਾਂ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕੇਵਲ ਇਕ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਪਰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕਦੇ ਨਾ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਜਨਮਾਂ ਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਰਮ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਟੋਣਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਸੌ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਰਗਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਦੀ ਨਰਮ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਵੀ ਵਹਿਨਿਸ਼ਠੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿਚ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਰੋਗ ਆਉਂਦੇ, ਨਾ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਨਾ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਅਪਮਾਨ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਲਿਖਤ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਤੁਲਸੀ ਫੁੱਲ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਸੀਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਹ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਤਾਂਤ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਣਾਂਗਾ।" ਸਾਰੇ ਸ਼ੀਸ਼, ਜੋ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਤੁਲਸੀ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣਾਓ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਿਰਫ਼ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਲੋਕ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦੱਸ ਲੱਖ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਤੁਲਸੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੁਲਸੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੱਥ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੂਤ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਹਨ, ਕੀ ਉਹ ਕੇਵਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੁਲਸੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ।" "ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਨਾਗ ਲੋਕ ਵੀ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਕੇਵਲ ਕੇਸ਼ਵ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰਾ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵਿਅਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਤੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤੁਲਸੀ। ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਾਂ; ਤੂੰ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਖੁਦ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਹੇ ਤੁਲਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਖੇੜੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਸੇਵਿਆ। ਗੋਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਕਂਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲਾਇਆ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਅ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਲਾਇਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਲਾਈ ਗਈ।" "ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਲਈ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਤੈਨੂੰ ਲਾਇਆ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਲਾਈ ਗਈ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਦਨਵਨ ਵਿਚ ਕਿਨਨਰਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਵਿਆ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਧਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਗਿਆ ਵਿਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਤੈਨੂੰ ਸੇਵਿਆ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਸਾਰੇ ਚਲਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸਦੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੰਤਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਦਾ ਗਾਈ ਹੈ।