ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੱਕ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਿਰਕਾਲ ਲਈ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ, ਸੰਧਿਆ ਵੰਦਨ ਕਰਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਉਂਦੇ, ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਦੇ, ਯਜਨ ਤੇ ਵਰਤ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਤਤਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਕਰਤੱਬ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਬਣ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਭੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ, ਆਦਰ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਤੇ ਆਚਾਰਿਆ ਵੀ ਭੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਰਕਾਲ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਚੰਡਾਲ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਵੈਧ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ, ਉਹ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਗੰਦਗੀ ਜਾਂ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਸਤੂ ਖਾਣ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਅਵੈਧ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ—ਭੂਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੰਗਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਮਲਾ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਸੁਭਾਗੀ ਆਮਲਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮਕਥਾ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਰੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਆਮਲੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।” ਇਸ ਉੱਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸਭ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।” ਤੁਲਸੀ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੁਗਮ ਸੁਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਿਅ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਲਸੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੌ ਹਵਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਫੁੱਲ, ਪੱਤਾ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ ਵੀ ਇਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤਕ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ—ਯਜਨ, ਵਰਤ ਆਦਿ—ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਚਮਕ, ਸੁਖ, ਭਾਗ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇ ਵਾਧੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ, ਚਰਿੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧੀ, ਧਨ, ਰਾਜ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੇਦ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਖਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੁਰਾਣ, ਆਗਮ ਤੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਲਸੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਜਨਮ ਜਨਮ ਤੱਕ ਸੁਧਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਧਵ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਚਤਮ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ, ਮਾਸਖੋਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੈਤ ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵ, ਸਦਾ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਪਸ਼ਕੁਨ, ਰੋਗ, ਚੱਕਰ ਆਦਿ ਤੇ ਡਾਕਿਨੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੈਦੇ ਹੋਏ ਰੋਗ, ਤੇ ਤੰਤ੍ਰ-ਮੰਤਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਪਰਭਾਵ, ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬਾਗ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸੋ ਵਾਰੀ ਯਜਨ ਕਰ ਕੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਜੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਧਵ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨੁੱਖ ਮਾਧਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਤੁਲਸੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲੀਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾ, ਕੀਰਤਨ, ਧਿਆਨ, ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੁਲਸੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੁਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਅਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਧਵ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵੀਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰ-ਕਰਮ ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਸੇਵਿਆ।