ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰੇਤ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਸਨ—ਨਰਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਠੇ ਗਵਾਹ, ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕੁਝ ਪ੍ਰੇਤ ਉਹ ਸਨ ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਲੱਭਦੇ, ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਦੁਜਾਤੀ) ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ। ਐਸੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਕੁਝ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੋੜੇ, ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ, ਜਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖਾਧੇ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਭਾਵਕ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਸਤਰੀ (ਚਾਹੇ ਧੀ, ਭਤੀਜੀ ਜਾਂ ਭੈਣ) ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ?" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।" ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਗਿਆਰਵੀਂ ਜਾਂ ਬਾਰਵੀਂ ਤੀਥ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੇਦਕ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਜਨ ਜਾਂ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਮਣਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਲੈ ਕੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਵਿਣੁ ਦੀ ਉਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਚ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਚਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰਾਣਿਕ ਤਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣਾ ਸਾਡੀ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੋ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕੋ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਆਲੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਜਲਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਫਲ ਖਾਓ।" ਪਰ ਪ੍ਰੇਤ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਫਿਰ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਖਾਵਾਂ?" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਓ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਉਹ ਵਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਫਲ ਖਾਧੇ। ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਰਥ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ, ਉਚਿੱਤ ਅਤੇ ਚੰਡਾਲ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ—ਉਹ ਸਵਰਗ ਜਿੱਥੇ ਤਪ ਜਾਂ ਯਗ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਿਰਫ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕ ਪੁੰਨ ਕਮਾਂ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਜੋ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ?" ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਹਿਲਾਂ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੇ ਅਲੋੜੀਂਦੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਛੁਹਾਏ ਹੋਏ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ, ਕਫ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਮਲ ਨੂੰ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦੇ ਰਹਿਣ। ਉਹ ਸਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉੱਤਮ ਮੰਨਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਤ ਵੀ। ਮਲ, ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਉਲਟੀ, ਸੂਰ ਜਾਂ ਕੁੱਕੜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਜੱਚ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਦੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਬੇਅਦਬ, ਅਪਵਿੱਤਰ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ, ਉਥੇ ਪ੍ਰੇਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਚੇ ਪੁਰਖਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ, ਨਿਰਾਸ, ਬੇਹਸ, ਕੰਨ੍ਹੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਉਥੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਂ ਭੂਤ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਉਹ ਭਾਰੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰੂਪ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ। ਨੰਗੇ, ਬੀਮਾਰ, ਮਰੇ ਹੋਏ, ਕਰੜੇ, ਗੰਦੇ—ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਇਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਸਤਿਕ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਾਹਾ ਲਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੰਡਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮੰਦਭਾਗੀ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚੰਡਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਬਹਾਦਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਿਦ੍ਰੋਹੀ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਗੱਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਧਿਆਨ, ਪਾਠ, ਵਰਤ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ, ਅਸਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਚੰਡਾਲ ਇਸਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਕੰਗਾਲ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਠੋਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਭੁੱਖਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਸ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਗਾਂ ਵੇਚਦੇ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਯੋਨੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜਾਨਵਰ ਜੋ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਜਾਂ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ ਯੋਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ, ਵਰਤ, ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।