ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਡਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਉਹ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰ-ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ—ਇਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਡਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਨਾਥ, ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਸੁਹਣਾ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇਸ ਉੱਚੇ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਮੀਰ, ਰਾਜਿਆਂ, ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇਕਰ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਤੇ ਸੇਵਕਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ, ਰਾਜ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਅਮੀਰ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇੱਕ ਆਮ ਤੇ ਉੱਚਾ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ।” ਇਹ ਪੁੰਨ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ, ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ, ਗੁਣਵਾਨ ਜਾਂ ਪਾਪੀ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਰੰਗ ਜਾਂ ਨਿਰਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਵੇ; ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਸਿਰ, ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ‘ਤੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ਼ਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ, ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਜਪ, ਹੋਮ, ਦਾਨ, ਸਨਾਨ, ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਮਲਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਦਾ ਫਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ।” “ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਗੰਠੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਜਪ, ਦਾਨ, ਸਤੁਤੀ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਜਦੋ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਲੱਛਣ ਜਾਣ ਲਵੋਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੈਵ ਮਾਰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।” “ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਦਾਣਾ ਜੋ ਕੀੜਾ-ਖਾਧਾ, ਗਲਤ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਟੁੱਟਿਆ, ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਣਾ ਖੁਦ-ਥਰੇਡ ਹੋਇਆ, ਢੀਲਾ ਜੋੜਿਆ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਪੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ; ਐਸੀ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” “ਮਾਲਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਦਾਣਾ ਜਪ ਲਈ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੱਥ ਨਾਲ ਹਿਲਾਉਣ ਤੇ, ਮੈਰੂ ਦਾਣਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੰਤ੍ਰ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਗਿਣਤੀ, ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” “ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ‘ਤੇ, ਪੁੰਨ ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ‘ਤੇ—ਗੋਸ਼ਾਲਾ, ਚੌਰਾਹੇ, ਮੰਦਰ—ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।” “ਖਾਲੀ ਘਰ, ਲਾਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਚੌਰਾਹੇ ‘ਤੇ—ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧਕ ਤੁਰੰਤ ਸਿਧੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮੰਤ੍ਰ, ਚਾਹੇ ਅਵੈਦਿਕ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਜਾਂ ਆਗਮਿਕ, ਜਦ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹਤ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।” “ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਖੰਡ ਪੁੰਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਰ flawless ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਦਾਣਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪੌਦੇ ਵਜੋਂ ਕਿਹੜੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਆਇਆ, ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾਇਆ?” ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦੈਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦੱਸਣ ਤੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ, ਭਾਰੀ ਉਤਸਾਹ ਵਿੱਚ, ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਸੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਜੀਵ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗੁਪਤ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ‘ਤੇ, ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਦਾ ਅਸਲ ਫਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕੀ ਜਪਣ, ਪਹਿਨਣ, ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?” ਇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਲੱਖ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਦਸ ਲੱਖ, ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਸੌ ਲੱਖ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।” “ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।” “ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਨਿਸ਼ਿਧ ਕਿਰਤਾਂ ‘ਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ ਹੈ!” “ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੇ ਜਪ, ਪਹਿਨਣ, ਵੇਖਣ ਤੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਅਨੰਤ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਸੁਣਾਈ।