ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਥੱਲ, ਕੀਚੜ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਸਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਦਿਵਤਾ-ਸਮਾਨ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਹਰ ਪੈਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਕੀਚੜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਫਿਰ ਵੀ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੁੱਢਲੇ ਕੀਚੜ ਉੱਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪੁੰਨ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਜਾਨ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਚੋਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਸੀ। ਇਕ ਵਿਰਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਦਾ ਸੀਸ ਰੱਖਿਆ, ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦਾ ਧਨ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਲੋਕ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ, ਚਾਹੇ ਜਲ-ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤਲਾਵ ਵਿੱਚ, ਗਾਂ ਦਾ ਸੀਸ ਇੱਕ ਬੇੜੀ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸੀਸ, ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਚੋਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਉਸ ਕੋਲ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਦੈਵੀ, ਪਿਤਰ, ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਨਾ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਨਾ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ? ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਡਾਢੀ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਾਰੀ ਗਾਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਜੋ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਇਸ ਨੂੰ, ਵੀਰੋ, ਉਸਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ—ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦਇਆਲੂ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਾਲਕ, ਕੀ ਗਾਂ ਦੇ ਸੀਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ? ਹੁਣ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।" ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਉਤਥਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਇਆ, "ਏ ਦੁਸਟ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਕਾਂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਸੀਸ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਛੁਟਿਆ।" "ਫਿਰ, ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ।" ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਮਾਲਕ, ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਸੱਚੀ ਮਮਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।" ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ—ਇੱਥੋਂ ਜਾ; ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਤ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਬੁਰੇ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਲੀਫਾਂ ਸਹੀ। ਇਕੱਤੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰਿਆ। ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ ਮਰ ਗਿਆ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵੇਖਿਆ। ਬਹੁਤ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਤੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜੋ ਲੋਕ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਵਾਈ। ਉਹ ਰਾਜ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਪੱਕੀ ਮਿਟੀ ਦੀ ਡੀਕ, ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਸਤਾ, ਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨੌਕਾ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਕੂਏਂ, ਤਲਾਵ, ਜਲਾਸ਼ਯ, ਸਰਾਏ, ਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਲਗਵਾਏ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੱਗ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਤੇ ਵਰਤ ਕੀਤੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਬਖਸ਼ੋ।" ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਕਰਮ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜਾ, ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਦੇ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾ।" ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਵਯ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਜਿਹੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ ਜਿਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਹਲ ਦੀ ਮਾਪ ਵਾਲੀ ਜਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੀ ਲੜੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਚਰਾਗਾਹ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ; ਗਾਂ ਦੀ ਚਰਾਗਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਕ ਵੀ ਵਿਆਮ ਚਰਾਗਾਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸਵਰਗ ਪਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀ ਕਹੀਏ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਰਾਗਾਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਉਸਦਾ ਪੁੰਨ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਚਰਾਗਾਹ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਕੱਟਦਾ, ਉਹ ਚਰਾਗਾਹ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਇਕੱਤੀ ਪਿਢ਼ੀਆਂ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤੜਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਚਰਾਗਾਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੱਟਦਾ ਤੇ ਚਰਾਗਾਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।