ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸ਼ਵੱਥ ਵృੱਖ (ਪੀਪਲ ਦਾ ਦਰੱਖਤ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਵൃੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੁਜਜਨਮੇ (ਦੁਇਜ) ਬਹੁਤ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉੱਚ ਵృੱਖ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵੀ ਦਰੱਖਤ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਲਗਾਓ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਰਸਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਅਸ਼ਵੱਥ ਵਰਗਾ ਦਰੱਖਤ ਲਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖਦਾਈ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੁਇਜ, ਮੈਂ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬਿਨਾ ਨ੍ਹਾਏ ਵੀ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਅਸ਼ਵੱਥ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਕੰਪਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਿ्णੁ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਗਰੂਕਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵੱਥ ਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਅਮਰ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਪੁੱਤਰ, ਵਾਧੂ ਖ਼ਿਆਤਿ, ਜਿੱਤ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਥੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯਗ੍ਯ ਆਦਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੰਪਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿ্ণੁ, ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਐਸਾ ਦਰੱਖਤ ਨ ਪੂਜੇ? ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਜੇ ਕੋਈ ਮੌਨ ਰਹਿ ਕੇ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਜਿਤਨਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਚੰਗੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ—ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਨਮੋਂ ਜਨਮ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਰੱਖਤ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹਰਿ-ਰੂਪ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦੁਇਜ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵੱਥ ਰੂਪ ਦੇਵਤਾ ਸਬ ਤੋਂ ਯੋਗ ਪੂਜਾ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਉਣ, ਬਚਾਉਣ, ਛੂਹਣ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਕੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁਗ ਭੋਗ ਕੇ ਚੰਡਾਲ ਆਦਿਕ ਅਛੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਅਸ਼ਵੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਹੀ, ਚੰਪਕ ਜਾਂ ਅਰਕ ਦਾ ਇਕ, ਤਿੰਨ, ਬਿਲਵ ਦੇ ਅੱਠ, ਨਿਆਗਰੋਧ ਦੇ ਸੱਤ ਅਤੇ ਨੀਮ ਦੇ ਦਸ ਦਰੱਖਤ ਲਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਦਰੱਖਤ ਲਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਇਜ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਜੰਗਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਬ ਲਾ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਲਗਾਏ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਵਰਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਖੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ ਜਨਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀ, ਕੀੜੇ, ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਪਤੰਗੇ ਆਦਿ, ਜੋ ਉਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵ ਜੋ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਮਰਤਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੀਵ ਸਮੂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆੰਵਲਾ, ਹਰੀਤਕੀ ਆਦਿ, ਜੋ ਤਿੱਖੇ, ਕੌੜੇ ਜਾਂ ਖੱਟੇ ਸਵਾਦ ਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਦਾ ਫਲਦਾਇਕ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ ਹਨ, ਹਰ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ; ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੁੰਦਰ ਵਿਮਾਨ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਆਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਲੈਸ। ਉੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਨਰਮ-ਨਰਮ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਵ੍ਰਿੱਛ-ਦਾਤਾ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਖ਼ਾਸ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੁਦਾਈ ਹੋਈਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਸੁੱਚੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਫੇਨ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਰਤਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੈ ਪਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ (ਜਲਾਸ਼ਯ) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਥਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੇ, ਹਰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਥਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਖ਼ਿਆਤਿ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਸੜਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਛਾਂਦਾਰ ਮੰਡਪ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ, ਵੜ੍ਹ ਜਾਂ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯਾਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਤਦ ਉਥੇ ਅਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ, ਸੂਪਾਰੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਰੱਖਤ ਲਾਉਂਦੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।