ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਚੰਗੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਫਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਭਗਤਵਤੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਲਈ। ਉਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ। ਉਹ ਬੀਜ, ਇਕ ਭਵਰ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ 'ਚ 'ਰੌਦ੍ਰ ਗਰਭ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦੀ। ਦੱਸੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਛੱਡਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗਰਭ ਕਿੱਥੇ ਛੱਡਾਂ।" ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਗਰਭ ਯੁਗੰਧਰ ਪਰਵਤ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਗਰਭ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਜੋਤਿ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕੁਟ, ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਅੰਗਾਂ 'ਚ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਇਸ ਜਨਮ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ "ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ" ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਰਾਮਾ, ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੈਣਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਾਂਟ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ ਨੂੰ ਧੋਇਆ, ਜੋ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵਾਣੀ ਆਈ: "ਰਾਮਾ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਕਤਾਰ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਓਥੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਥੇ ਰਹਿ, ਅਤੇ ਸਭ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਤੇਰੀ ਕਤਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਜਾਮਦਗਨ्य ਰਾਮਾ ਗੰਗਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ, ਕਾਵੇਰੀ, ਸਰਯੂ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਯਮੁਨਾ, ਕਦਰੂ, ਵਸੁਦਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੌਰੀ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਗਿਆ। ਉਹ ਹਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕਤਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ, ਔਖੀ ਜੰਗਲਾਤ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕਤਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋਈ। ਰਾਮਾ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਸੀ, ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਲਖਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ੀ ਵਾਣੀ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, "ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਐਸੇ ਪੁਰਖ ਨੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸੁੱਚਾ, ਪਾਪ-ਹਰਨ, ਸ਼ੁਭ ਜਲ-ਕੁੰਡ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਕਤਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਮਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਿਆ। ਰਾਮਾ ਨੇ ਉਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾ ਬਿਤਾਇਆ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਤੁਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚ-ਮੁਚ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਿਰੋਧਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ। ਇਥੇ ਲੌਹਿਤਯਾ ਨਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਿਰਿੰਚੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਅਚੂਕ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਵਿਰਿੰਚੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਵੀ ਵੈਰੀ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਪੁੰਨ-ਕਥਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ (ਸ਼ਰਵ) ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਕਿਨਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਭਾਣਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁਟੀਆ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਉਹ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਗੌਰੀ ਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਯੋਗ-ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ (ਸ਼ਿਵ) ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ 'ਕ੍ਸ਼ੇਮੰਕਰੀ' ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੂਰ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਪੁਰਖ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ, ਨਿਰਮਲ, ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਰੇ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਸ਼ੇਮੰਕਰੀ ਅੱਗੇ ਆ ਗਈ; ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ), ਲਾਜ ਨਾਲ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਨੀਵੀਂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ, ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਵਿਗਾੜ ਗਈਆਂ। ਉਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ, ਉਹ ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਹੁਣ ਚੰਡਾਲਣਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਅਛੂਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਉਮਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀਆਂ ਹਨ।