ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੌਤਮ ਦੀ ਆਸਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਲਵੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਗੌਤਮ ਦੇ ਉਥੋਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੌਤਮ ਪੁਸ਼ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ। ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਜੋ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੋਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਲੱਕੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਭੇਸ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਪਤੀ' ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਓਸ ਵੇਲੇ, ਹਰੀ (ਇੰਦਰ) ਜੋ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਚੁੰਬਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਦੇ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਹੇ ਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ!" "ਇਸ ਸਮੇਂ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ।" ਪਰ ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਸਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੋਣੇ ਗੱਲਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੀ ਨਿਰਣੇਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ—" "ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੂੰਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਦੁਖ ਭੋਗਦੀ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੋਗ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।" "ਹੋਰ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਰਤਵ ਹਨ—ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਕਦੇ ਹੋ?" ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਦੇ।" "ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਗਲਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਸਚੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦਰਵਾਜੇ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਜਦ ਇੰਦਰ ਬਿੱਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੌਣ ਹੈਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਬਿੱਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਹੋਇਆ ਹੈ?" ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਘਵਨ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਛਲ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਨੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣਗੇ।" "ਪਰ ਇੱਥੇ, ਹੇ ਮਹਾ ਪਾਪੀ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ; ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੂਰਖ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾ।" "ਪੁਰਖ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਸਰਪ ਵੀ ਵੇਖਣਗੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।" ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਜੋ ਕੁਝ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਹੇ ਨਾਥ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ, ਜੋ ਅਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪੀ ਸੀ।" "ਤੂੰ ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਮਾਸ, ਨਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਣ।" ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਆਖਿਆ, ਗੌਤਮ ਨੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏਗਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖੀ, ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਸਰੀਰ ਰਹਿਤ, ਰਸਤੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੀ ਵੇਖੇਗਾ। ਰਾਮ ਹੱਸ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖੇਗਾ, 'ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁੱਕਾ ਰੂਪ, ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ, ਲਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਉਲਟਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।' ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਰਾਮ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੇਗਾ।" "ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਆਖੇਗਾ, 'ਇਸ ਔਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ; ਦੋਸ਼ ਉਸ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ।' ਜਦ ਰਾਮ ਇੰਝ ਆਖੇਗਾ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਗਲਤ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਦਿਵਯ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਏਂਗੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆ ਜਾਵੇਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਤੇ ਉਹ ਔਰਤ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਰਸਤੇ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਗਈ। ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਗੌਤਮ ਕੋਲ ਆ ਗਈ; ਤੇ ਹੁਣ ਗੌਤਮ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਵੀ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਾਅਕਸ਼ੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਹੁਣ, ਮੈਨੂੰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।" ਇੰਦਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਜੋ ਵਿਗਾੜ ਹੋਇਆ—" "ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਣਗੇ।" "ਤੇਰੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ; ਤੂੰ 'ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਮੇਰੇ ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਲਿੰਗ ਮੇਂਡੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।