ਇਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਕਰਤਿਕ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬੜੀ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਹਾਣੀ ਅਜੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਉਸ਼ੀਰਾ, ਕੈਫ਼ਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਦੀਵੇ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਪੁਰਖ ਹੋਵੇ, ਇਸਤਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਨੇ ਭਾਵਨਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਯਮਤਾ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਉਚਾਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਭਜਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗਾਉਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਬਾਤ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੈ। ਹਰ ਜੀਵ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਲਣ, ਅਹਿੰਸਾ—ਚਾਹੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਬੈਠੇ ਹੋਏ—ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਬਚੋ—ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁੰਘ ਕੇ, ਚੱਖ ਕੇ ਜਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਜਾਗੇ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੀ ਮਲਿਸ਼, ਪਾਨ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਲਗਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ੇਧਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਵਰਤ ਧਾਰੀ ਕੋਈ ਅਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅਥਿਤ ਕਰੇ। ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਘਰ-ਵਾਲਾ ਇਨ੍ਹਾ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਥਿਰ ਰਹੇ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਵਰਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਲਿਆ—ਚਾਹੇ ਪੁਰਖ, ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਗੁਣਵਾਨ ਵਿਧਵਾ—ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਵਰਤ, ਚਾਹੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ; ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੁਭ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਧਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ: ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥ, ਧੂਪ ਤੇ ਲੇਪ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਹਨ। ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੋ; ਚੰਦਨ-ਜਲ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ। ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਖਿਮਾ ਮੰਗੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਮਗਰੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤੇਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ, ਠੀਕ ਵਿਧੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰੇ; ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਯਜਨ ਕਰੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ; ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ, ਸ਼ੁਧ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਪਾਨ, ਜੋੜੇ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਚਾਦਰਾਂ ਦਿਓ। ਯੋਗ-ਬੈਲਟ, ਜਨੇਊ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਧਾਗੇ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਨੂੰ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਦਿਓ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਛੋਣਾ, ਚੰਗਾ, ਪੂਰਾ, ਤਕੀਆ ਤੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦਿਓ। ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਵਾਓ, ਉਸ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਆਸਨ, ਜੁੱਤੀ, ਛਤਰੀ, ਜੋੜੇ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ, ਜੁੱਤੇ, ਜਨੇਊ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਛੋਣੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮੰਗੋ—ਕਹੋ, "ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪੰਡਾਲ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ, ਜੇਕਰ ਮੰਤ੍ਰ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ, ਤੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਵਕ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ; ਹੁਣ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਆਂ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ। ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ; ਹੁਣ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਸੇਨ, ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ—ਜੋ ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ—ਸਦਾ ਇਕਠਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਨਮਨ ਕਰਦਾ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ, ਤੇ ਕਰੋੜ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਉਣ-ਦੇਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ-ਜਾਤੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਦਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ— ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਰ ਬਰਬਾਦੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ, ਉਚਾਰਣਾ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨਮਨ ਕਰਨਾ— ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਭਾਵਨਾ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਯਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਸੁਗੰਧ, ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਭੇਟ, ਦੀਵੇ, ਧੂਪ, ਲੇਪ, ਗੀਤ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਤੇ ਭਜਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਵਿਧੀ ਤੇ ਫਲ, ਪਦਮ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਰੁਚਿਕਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਹੋਈ।