ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸਦਾ ਮੌਤ ਦੇ ਅਟੱਲ ਨਿਯਤ ਭਾਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਸੰਪੱਤੀ ਲੈ ਕੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਅਚੰਭਾ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਵਰਦਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਧਨ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਧਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸੁਣੋ—ਇਹ ਜਗਤ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਚੋਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਰ-ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਮਾਰਕਟਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਧਨ ਇਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਧਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਾਲ ਆਦਿਕ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੂਲ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਦੋਸਤ ਹਨ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ, ਚਰਿੱਤਰ, ਵਿਦਿਆ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਭੋਗ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖ—ਇਹ ਸਭ ਧਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਾ ਧਨ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੋਸਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ, ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਨਿਭਾਏ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਬਣਦਾ?" "ਦਾਨ, ਯਜ, ਤੀਰਥ ਆਦਿ ਧਨ ਵਿਹੂਣੇ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਹਨ। ਉਪਵਾਸ, ਧਰਮ-ਸੁਣਨਾ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ—ਇਹ ਵੀ ਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ, ਦਵਾਈ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਵੀ ਧਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਵਾਹ ਧਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਧਨ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੁਗਮ ਸਵਰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਪਰ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੱਚੀ ਵਰਤਾਂ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ, ਦਇਆ ਜਾਪ, ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਹੀ ਮੇਰਾ ਧਨ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਧੀ ਹੈ, gleaning ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ-ਜੀਕਣ ਹੈ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਣਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।" "ਸੰਤੋਖ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਨੰਦ, ਮੇਰਾ ਦਾਨ, ਮੇਰਾ ਸੋਨਾ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੱਪ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਯਜ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਕੱਚ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਬਚਣਾ ਚੰਗਾ, ਨਾ ਕਿ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧੋਣਾ।" ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਦਿਵ੍ਯ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਚ ਕੀਤਾ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਮਾਨ ਆਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ। ਸੱਚ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੁਖ ਭੋਗੋ।" ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਇੰਨਾ ਗਿਆਨ, ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬੋਲ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਹਰੀ, ਹਰਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਧਰਮ ਆਪ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਠੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ, ਵਿ्णੁ, ਆਪ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿਣਾ।" "ਤੈਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਧਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਣਗੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਰਹਿਣਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜੋ ਲੋਕ ਲੋਭ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂਲਾਧਾਰਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਨਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ। ਤੂਲਾਧਾਰਾ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਅਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਗਿਆਨੀ, ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ। ਪਰ ਜੋ ਅਹਿੰਸਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਜਿੱਤੂ ਹੈ।" "ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਹੜਪਣ ਕਰਕੇ ਕਲੇਸ਼ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਯਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।" ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਭਗਵਾਨ! ਅਹਲਿਆ ਦਾ ਹੜਪਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਲੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ?" ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਵਾਹ ਕਰਾਇਆ। ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਚੁਭ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਅਹਲਿਆ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਸੀ..." (ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ...