ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਪਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਚੋਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ।" ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮਿਲਦੇ ਹੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਚੋਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਨਗਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਇਕ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਦਰਖ਼ਤ ਹੇਠਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਂਡਵਯਾ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹੀ ਚੋਰ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੀ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੜਾ ਕੋਈ ਦਗਾਬਾਜ਼ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਧੇਰੇ ਕਠੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਚੋਰ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਗਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸਜ਼ਾ ਦਿਓ।" ਉਥੇ ਹੀ, ਮਾਂਡਵਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਗਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸੂਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਸੂਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ ਚੁਭੋ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੂਲ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਮਾਂਡਵਯਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕੋੜ੍ਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋੜ੍ਹੀ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ। ਮਾਂਡਵਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਭਾਰੀ ਸਰੀਰਕ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਂਡਵਯਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮਰ ਨਾ ਜਾਵੇ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਈ ਘਰ ਲੈ ਗਈ, ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚ ਜੜ-ਚੇਤਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯੋਗ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਆਚਰਨ, ਮਾਂਡਵਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵਤੀਤ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ—ਇਹ ਸਭ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ।" ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਸੌਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹਾਏ, ਮੈਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ! ਸੂਰਜ ਮੇਰੇ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ?" ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਹੰਸ-ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ? ਮਾਂ, ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਸਕੇ।" ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੀ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਹੈ; ਜੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ—ਨਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਮੋਹ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਲਾਲਚ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਵਿੱਚ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਇਕ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਪুণ੍ਹ ਮਿਲੇਗਾ।" ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਮਿੱਠਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਉਸ ਦੀ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਉੱਠੇਗਾ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਆਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ ਪੂਜੇ ਜਾਵੋਗੇ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ।" ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮਰ ਗਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤਿਰਸਕਾਰਯੋਗ; ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਟੁੱਟੀ ਤੇ ਦਾਗੀ ਹੋਵਾਂ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਵੀ ਹੁਣ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ; ਸਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਕੋੜ੍ਹੀ ਕਾਮਦੇਵ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ, ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਪਤੀ ਸੁਆਹ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਦੁਖੀ; ਤੇ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉੱਠ ਆਇਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਦੇਵ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਉਹ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਉੱਤਮ, ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਅਖੂਟ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬਾਡਵ।