ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਲਏ ਹੋਣ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਿਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਦਿਨ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵੈਰਾਟ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਪਿਤਰ ਦਿਵਸ ਆਇਆ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਰੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੁਣ ਜਦ ਪਿਤਰ ਦਿਵਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇ?" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਇੱਕ ਰੁਪਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ ਕਿ ਮੈਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਾਂ।" ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੇ, ਤੁਰੰਤ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ, ਜਦ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਦੇ, ਇਹ ਘਾਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ, ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।" ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਾਹ ਦਾ ਗੱਛਾ ਲਿਆ ਤੇ ਗਾਂ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣਾ ਲਈ ਘਾਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਕਰਮ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਆਇਆ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਜਨਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਉਥੇ ਅਨੰਤ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚੱਕਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਵਿਅੰਗਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾੲਣ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਨਾਸ਼ਕ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ, ਆਧਾਰ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁਤੂਹਲ ਜਾਂ ਪਿਆਸ ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸਤ੍ਰੀ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ? ਜਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ। ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਜੋ ਇਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਦਰਨਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਤਿ ਨਹੀਂ।" "ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਿਆ ਨਾਂ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸਤ੍ਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਕੋੜ੍ਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਕੇ ਵਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰ ਸੇਵਿਆ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।" "ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਵਿਅੰਗਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵਰਤਾਵ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤੀਬਰ ਮੋਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਟਾਹੁੰਕਾ ਮਾਰਿਆ।" "ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਮੀ ਪਤਨੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਵਿਖੋਵੇਂ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਇੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਕਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋ?'" "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਆਚਾਰਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋ।" "ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸੋ, ਪ੍ਰਭੂ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੀ।" ਤਦ ਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਨਾ ਸਮਰਥ ਹੈਂ, ਨਾ ਮੈਂ; ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਛੋਟਾ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤ ਦਾ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤ ਦਾ ਫਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਣਪਹੁੰਚੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਕੰਮ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ—ਜੁਦਾਈ।" ਧਰਮਪਤਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ।" "ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਰ ਸਕਾਂ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ।" "ਤਦ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਫਲ ਲੈਣਗੇ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਪੀੜਤ ਹਾਂ—ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਫਲਵੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ, ਧਰਮਵਤੀ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮਹਿਲਾ, ਮੈਨੂੰ—ਇਸ ਕੋੜ੍ਹੀ, ਗੰਦੇ, ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ—ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤਪਤਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿੰਨਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗੀ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਥਿਰ ਰਹੋ, ਪ੍ਰਭੂ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਅੰਗਣੀ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ। ਗਲੀ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੋਬਰ ਲਗਾਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮਵਤੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਉਹ ਮੁੱਖ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ...