ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਤਵਾਂ ਬਾਰੇ ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ—ਸੱਚਾਈ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਕਮੀ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਕਾਮ-ਸੰਬੰਧ—ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਨ-ਲੈਣ ਅਤੇ ਦੇਣ, ਅਤੇ ਅਣ-ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਪਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਵਾਰੀ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਧਰਮ ਰੂਪ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਪੁੱਤਰ,"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਸੱਤ ਗੁਣਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੇਲੇ, ਜਦ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਯਜਨ ਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਲਈ ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ। ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਮਾਸ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਇਆ। ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਉਹ ਗਾਂ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਘ ਨੇ ਖਾ ਲਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਚੁਤਕਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਡਰ ਗਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ,"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। "ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮਾਫ ਕਰੋ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਹੱਦ ਲਗਾਓ,"—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਾਪ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।" "ਤੁਸੀਂ ਚੁਤਕਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੋਗੇ, ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ; ਪਰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਗੇ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਭੁੱਲੋਗੇ।" "ਪਾਪੀ ਜਨਮ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਖਰ ਮੋਖਸ਼ ਪਾਵੋਗੇ।" ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਣੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੁਤਕਰਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਏ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਰੇ ਤੇ ਹਿਰਨ ਬਣੇ, ਫਿਰ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਬਣੇ, ਫਿਰ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ 'ਚ ਸਫੈਦ ਹੰਸ ਬਣੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਧਰਮਕੇਤੂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਗਏ। ਉਥੇ, ਤਿੰਨ ਹੰਸ, ਮੋਹ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਾਜ-ਵੈਭਵ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਰੂਪ 'ਚ ਭੋਗਣ ਲੱਗੇ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਲੋਕ 'ਚ ਚਲੇ ਗਏ; ਵੈਦ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਮੋਖਸ਼ ਪਾਵਾਂਗੇ।" ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹੋਰ ਲੋਕ 'ਚ ਚਲੇ ਗਏ; ਤਿੰਨ ਰਾਜੇ ਬਣੇ, ਚਾਰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣੇ। ਫਿਰ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ 'ਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਦ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਤਿੰਨ ਰਾਜ ਘਰਾਨਿਆਂ 'ਚ ਰਾਜੇ ਬਣੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਮਸਤ; ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਜਾਂ ਲਾਭ-ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪੱਤਰ ਜਲਦੀ ਦੇ।" ਉਹ ਸੱਤ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ 'ਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕਲੰਜਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਹਿਰਨ, ਸ਼ਰਦ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ, ਤੇ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ 'ਚ ਹੰਸ ਬਣੇ। ਉਹ ਵੀ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ 'ਚ ਵੈਦ-ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣੇ; ਦੂਤ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦੇ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?" ਸੇਵਕ ਨੇ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ; ਪੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ 'ਚ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲਏ। "ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਸੱਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ 'ਤੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੂਤ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪੀਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬਿਨਾ ਧਨ ਦੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤਪਸਵੀ, ਜਾਂ ਘਰ-ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ?" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਘਾਸ ਤੇ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸikka ਮੰਗ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਸੌ ਵਾਰੀ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਪਿਤਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰ ਲਏ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਰ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵੈਰਾਟ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਰੋਇਆ; ਜਦ ਪਿਤਰ ਦਿਵਸ ਆਇਆ, ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਲੰਮਾ ਰੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਿਤਰ ਦਿਵਸ ਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇ?'" "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸikka ਵੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ; ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਧਰਮ 'ਚ ਟਿਕਾ ਰਹਾਂ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਜਾ, ਪਿਆਰੇ, funeral rite ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ; ਗਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਦੇ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਕਰ।" ਉਸ ਨੇ, ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਾਸ ਦੀ ਗੱਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਵਾਸ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਧਨਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਿਤਾ ਨੂੰ funeral cake ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਜਨਮ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਵਾਸ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਅਨੰਤ ਸੁਖ ਮਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਰਵ-ਸੰਪੂਰਨ ਚਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਧਰਮ, ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।