ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ, ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ ਜ਼ਮੀਨ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਗਾਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਲਈ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਤਿੰਨ ਪੱਖਵਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ — ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ—even ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵੀ ਕਰ ਲਏ—ਭੂਤ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਘੜਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਾਸ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਸਥਿਰ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪਿੰਡੀਕਰਣ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਮਾਤਾ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਔਰਤ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਸਪੀੰਡਾ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕੀ ਕੁਝ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਔਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਸੱਤਵੀਂ ਘੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਕੁਟਪ ਸਮਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ: ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਟਪ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਤਿਲ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਸਚਾਈ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਦੂਜੇ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇਣਾ-ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਟਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਮਨਾਹੀ ਕਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮ ਫਰਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ ਕਿਹਾ। ਹੁਣ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਯਜਨੀਕ ਗਾਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਗਾਂ ਘਰ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਚੜਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: “ਤੁਸੀਂ ਚੰਡਾਲ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ!” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨਾਹੀ ਕਰਮ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬਹੁਤ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰ, ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਹੱਦ ਲਾ ਦਿਓ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਧਰਮ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਿਆ ਕਿ, “ਤੁਸੀਂ ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੋਗੇ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਰਹੇਗੀ; ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੋਗੇ। ਪਾਪੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਅਖੀਰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵੋਗੇ।” ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੰਡਾਲ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਰ ਗਏ ਤੇ ਹਿਰਣ ਬਣੇ, ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਹੋਏ; ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਫੈਦ ਹੰਸ ਹੋਏ ਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧਰਮਕੇਤੁ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਸੰਗਤ ਸਮੇਤ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਤਿੰਨ ਹੰਸ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ: “ਅਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ।” ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਵੀ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਿੰਨ ਰਾਜੇ ਬਣੇ, ਚਾਰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਜਨਮ ਲਏ। ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਹੋਏ, ਮਾਣ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਮਸਤ; ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਜਾਂ ਭਲਾ-ਮੰਦਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪੱਤਰ ਜਲਦੀ ਦੇ ਆ।” ਸੱਤ ਜਣੇ ਦਸ਼ਾਰਣਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕਲੰਜਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਹਿਰਣ, ਸ਼ਰਦ ਟਾਪੂ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਬਣੇ। ਉਹ ਵੀ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣੇ। ਦੂਤ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?” ਸੇਵਕ ਨੇ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ। ਪੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਹ ਸੱਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਆਦਿਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਸਮੇਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਤਪਸਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਘਾਸ ਤੇ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਿੱਕਾ ਮੰਗ ਕੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਫਲ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।