ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਰਨਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਹੂ ਵਲੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਵੇਲੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਭਟਕਣਾ ਪਵੇ? ਜੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ 'ਤੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਾਂ 'ਮੁਕੁਟਮਣੀ' ਵਾਂਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ, ਜਲ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਪਰ, ਜਦ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?" ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਉਪਾਸਕ ਨਹੀਂ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਕਰੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕਰੇ।" "ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਬੀਮਾਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋਏ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਰਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੇਖ ਕੇ ਠੀਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਨਹੀਂ ਦਿਵਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਧੀਰਜ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ—ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਕਰਮ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਿਆਂ, ਸੌ ਰਾਜਸੂਯਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪੀਏ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਯੋਗਵਸ਼ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ, ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਤ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਯੋਗੀਆਂ ਤੇ ਸੰਤ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੋਹਿਤਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਉਰਵਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬੰਧਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਬੰਧਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਥਾਂ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾੜੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀੜੀ ਆਦਿ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੰਤਯੇਸ਼ਟੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਛੂਤ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਨਰਕ ਭੋਗ ਕੇ ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਨੀਚ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰ ਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" "ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ 'ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਲਾ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਜੋ ਲੋਭ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਤਮਾ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।" "ਸਰੀਰ ਸਾੜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" "ਖੂਨ ਲੱਗੀ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਪੜਾ, ਅਸਨ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੋ।" "ਜਮੀਨ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਗਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਬਾਅਦ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਕੁੱਲ ਸੋਲ੍ਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਸੌ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਭੂਤ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਜਲ-ਘੜਾ ਅਤੇ ਮਾਸ ਮਿਲੀ ਰੋਟੀ ਦਿਓ, ਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸਥਿਰ ਹੈ।" "ਜਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪੀੰਡਿਕਰਨ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰੇ।" "ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਮਾਂ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਔਰਤ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਸਪੀੰਡਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਵਰਜਿਤ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੋ।" "ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬ੍ਰਹਿਮਚਾਰੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸੱਤਵੀਂ ਘੜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਨੌਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਉਹ ਸਮਾਂ ਕੁਟਪਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਅਖੂਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਧ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ: ਧੀ ਦੀ ਔਲਾਦ, ਕੁਟਪਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਤਿਲ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਮ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਅੰਤਯੇਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਚਾ ਗਤਿ ਪਾ ਸਕੇ।