ਇਕ ਵਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਚਰਚਾ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਨ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਤਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੱਗ ਦਾ ਅਲਾਵ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ, ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੀ ਉਸ ਘਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਇਸਤਰੀ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਆਏ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਅਗਿਆਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੋਲੇ: "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ?" ਉਸ ਧਰਮੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਜੋ ਇਹ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਿਤ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਗਵਾਹ ਰਹਿਣ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੜਿਆ। ਨਾ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਨਾ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਛੋਹਿਆ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕ ਪਾਏ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮਾੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਆ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਸਭ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇਹ 'ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਣਿਆਇ' ਵਾਲਾ ਕੰਮ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਇੰਨਾ ਮਹਾਨ ਕੋਈ ਨਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਨਾਹ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇੰਨੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਰਾਖਸ, ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਕੀੜੇ—ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ (ਕਾਮਨਾ) ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਜਿੱਤਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਮਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਲਾਲਚ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਸਦਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕਾਮਨਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਹੈ—ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੇ, ਸੰਸਾਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੇਵਲ ਇਸੀ ਰਾਹੀਂ, ਚੌਦਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ; ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹੰਗਮ ਰਥਾਂ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਵੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਜੋੜਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਹ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸੋ ਜੋ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇ।" ਸੱਜਨਾਦ੍ਰੋਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਾਦਵ, ਤੂੰ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਪਰਮ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਜਾ; ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰੀ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਾਰਸ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਸੁੱਕਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਛਾ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਉਸ ਦੁਜਾ ਜਨ (ਦੁਇਜ) ਨਾਲ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਧਰਮੀ ਪੁਰਸ਼, ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਡੇ ਮਨ ਅੱਜ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਦੁਇਜ।" "ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਅਦੁਤੀ ਵਡਭਾਗਤਾ ਫਲ ਲਏਗੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੇਰਾ ਕੱਪੜਾ ਸਦਾ ਸੁੱਕਿਆ ਰਹੇਗਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ—" ਜਦ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਫਿਰ ਬੋਲੇ, "ਉਹ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦਿਖਾ।" ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਦੁਇਜ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। "ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੁਇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਜਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਨਿੱਤ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਣੰਤ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਾਂ, ਮੇਰੇ ਦਿਨ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਵਡਿਆਈਆਂ ਤੇ ਕਿਰਪਾਵਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਤੇ ਸਤਿ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਿਆ।