ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਚੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਜਾਂ ਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਖਿਆ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ—ਉਹ ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਸਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਸਯਮ ਨਹੀਂ, ਨਿਕੰਮਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮੂਰਖ ਹਨ, ਚੋਰੀ ਵੱਲ ਲਾਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਹਨ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਜਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਵਾਸਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਅਪਵਿੱਤਰ, ਮਾੜੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਅਪੂਜਨਯੋਗ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ (ਦ੍ਵਿਜ) ਤਲਵਾਰ ਚਲਾ ਕੇ, ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਹُنਰਾਂ ਜਾਂ ਗਿਲਡਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨੀਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਾਦੂ-ਟੋਨੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਪਾਰ ਵਾਸਤੇ, ਜਾਂ ਚੰਡਾਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨੀਚ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਾੜੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾਸਤਿਕ, ਧਰਮ ਦਾ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਫੁਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਾੜੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ-ਘਾਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੰਡਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਰਾਮ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸਦਾ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੰਨੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲਏ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ, ਰੁਚਿਕਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਡਾਲਣ ਔਰਤ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ-ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਸਮਾਂ ਉਸਦੇ ਘਰ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਤੋਂ ਵੀ ਘਿਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਔਰਤ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਥੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਔਰਤ ਹੱਸਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮਦਿਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਪਟਾਂ ਘਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਠ ਕੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਅੱਗ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ, ਮੇਰਾ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਸੜ ਗਿਆ?" ਤਦ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਤੇਜਸ (ਉਜਾਸ) ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਹਿਤ ਵਾਸਤੇ ਵਚਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: "ਤੇਰੀ ਤੇਜਸ ਲੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ।" ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਪਣਾਓ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਤਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ, ਕ੍ਰਿਚ੍ਰ ਤਪ ਆਦਿ ਵਰਤ ਧਾਰਣ ਕਰੋ, ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤਪ ਵੀ ਜਲਦੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋਣ। ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੋ।" "ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" "ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ, ਗਰੁੜ—ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਨਵਾ-ਨਵਾ ਜੰਮਿਆ ਪੰਛੀ ਵੀ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦੇ।' ਮਾਂ ਨੇ ਗਰੁੜ ਵਰਗਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹਾਂ।' 'ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ, ਲੌਹਿਤਯਾ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਕਸ਼੍ਯਪ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤਿਕਰਤਾ ਹੈ।' 'ਉੱਥੇ ਜਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਮੰਗ; ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗੀ।'" ਮਾਂ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਿਓ।" ਤਦ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਲੱਖਾਂ ਨਿਸ਼ਾਦਾ (ਜੰਗਲੀ ਜਾਤੀ) ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇਕ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।