ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਸਲ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਾਪ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰਵੇਦ, ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰੈ-ਸੰਧਿਆ ਜਾਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ, ਪਾਠ, ਧਨ, ਜਾਂ ਉੱਚ ਜਨਮ—all ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਚੇ ਫੁੱਲ ਗੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਤਿਵੇਂ ਐਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ, ਚਾਰਵੇਦ ਅਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ—all ਫਲਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਚਾਰਵੇਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਅਭਿਆਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਯੁੱਗਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋਜਾਤੀ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ) ਸਾਲ ਭਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ, ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ 'ਤੇ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਉਹ ਚਾਰਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਜਾਤੀ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਹਰ ਦਿਨ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੇਜ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਕਰੋੜਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਦੋਜਾਤੀ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹਾਂ।" ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਹਰੀ ਹੀ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ, ਗਿਆਨ, ਯਸ਼, ਅਤੇ ਧਨ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸੁਖ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਗੋਮਾਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ—even ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ—ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਧਨ-ਧਾਨ, ਰਾਜ-ਭੋਗ, ਰੋਗ-ਮੁਕਤੀ, ਸੁਪੁੱਤਰ, ਸੁਭ ਖ਼ਿਆਤਿ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਣ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਦਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤ੍ਰੈ-ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ—even ਜੇ ਉਹ ਹੋਰ ਸਭ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕਰ ਲਵੇ।" ਸੱਚਾਈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਗਿਆਨ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦੱਸੇ ਹਨ: ਅੱਗ ਨਾਲ (ਭਸਮ ਨਾਲ), ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਨਾਨ (ਆਪੋਹਿਸ਼ਠ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ), ਗਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ (ਵਾਤ-ਸਨਾਨ), ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ-ਸਨਾਨ (ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ)। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਨਾਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਵਰਗਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤુલਸੀ ਪੱਤਿਆਂ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ, ਗਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਅਚਾਰਿਆਂ ਦਾ) ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਨਾਨ, ਤੀਰਥ, ਯਜ, ਵਰਤ, ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤ੍ਰੈ-ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—even ਜੇ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਯੋਗਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਯਜ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਲੈ—ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਲਾਲਚ ਲਈ ਯਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ, ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪੰਜੇ ਵੀ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸਯਮ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਵਿਅਰਥ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮੂਰਖ, ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਮਹੀਣ, ਅਤੇ ਗਲਤ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਹਨ। ਜੋ ਸ੍ਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਮੰਤ੍ਰ-ਰਹਿਤ ਹਨ ਜਾਂ ਸੀਮਾ-ਲੰਘਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਵਾਸੀ ਹਨ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਮੰਦ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਅਪੂਜਨੀਅ ਹਨ। ਜੋ ਦੋਜਾਤੀ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਹُنਰਾਂ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਗਿਰੋਹਾਂ-ਸੰਘਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ; ਜਾਦੂ-ਟੋਨਾ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਪਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚੰਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਨੀਚ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਕਾਰਤ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਾਸਤਿਕ, ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਵਿਭਾਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਜਾਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਜਾਂ ਨੀਚਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।