ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਇਹ ਰਹਸ्यमਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੋ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ (ਦਵਿਜ) ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਚੀ ਜਾਤਿ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਚੇ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੀਹੜੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਨਮ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਸਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸੱਚੇ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਗਿਆਨ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੁਆਰਾ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਤਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ। ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤਾਂ, ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਸਤ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਦਇਆਵਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਰ ਦੀ ਵਸਤੂ, ਇ'en ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਘਾਸ ਦਾ ਤਿੰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਲੋਭ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਕੀ ਗੁਣਤਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਪੈਰ, ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੱਸੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਗਾਯਤਰੀ ਦੀ ਛੰਦ ਗਾਯਤਰੀ ਹੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਵਿਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ, ਚੋਟੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਦীক্ষਾ ਵੇਲੇ, ਸੰਖਿਆਯਨ ਵੰਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚੋਵੀ (24) ਅੱਖਰ ਪੈਰ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ ਚੋਵੀ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਾਯਤਰੀ ਦੀ ਹੋਰ ਖਾਸੀਅਤ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਅਤੇ ਪੰਜ, ਯਜੁਰ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਅੱਖਰ ਹਨ। 'ਹ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਪੋ। ਕਰੋੜਾਂ ਪਾਪਾਂ, ਇ'en ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। 'ਓਮ! ਯਜੁਰਵੈਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਕਰੋ, ਸਵਾਹਾ!' ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੰਤਰ, ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ, ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਮੰਤਰ ਵੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸੂਰਜ, ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਜੋ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਸਲ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿਓ। ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਅਖੁੱਤ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਵੈਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸੰਗ੍ਰਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੀਰਥ ਬਣੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਅਖੁੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਐਸੇ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਚੁਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਜਨ, ਪਾਠ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ; ਦਵਿਜ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਇਥੇ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੇਵੀ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ— ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇ'en ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਨਾਰਦ, ਗਾਯਤਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਜਪੋ। ਨਾਰਦ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਪਿਤਾ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮਲ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਪਾਨ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ। ਇਸ ਲਈ, ਮਲ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਿਕੋੜ ਕੇ, ਸਾਹ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ; ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁੰਭਕ ਕਰਕੇ, ਦਵਿਜ ਗਾਯਤਰੀ ਜਪੇ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੱਖੋ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਦਵਿਜ ਮੁੜ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ। ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਦੂਜਾ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ। ਤੀਜਾ ਅੱਖਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਵਾਯੂ ਦੀ; ਪੰਜਵਾਂ ਯਮ, ਛੇਵਾਂ ਵਾਰੁਣ। ਸੱਤਵਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਅੱਠਵਾਂ ਪਰਜਨਿਆ; ਨੌਵਾਂ ਇੰਦਰ, ਦਸਵਾਂ ਗੰਧਰਵ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਪੂਸ਼ਣ, ਬਾਰਵਾਂ ਮਿਤ੍ਰ; ਤੇਰਵਾਂ ਤਵਸ਼ਟਰ, ਚੌਦਵਾਂ ਵਾਸਵ। ਮਾਰੁਤ ਮੰਤਰ ਪੰਦਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ, ਸੌਮ੍ਯ ਸੋਲਾਂ, ਆਂਗਿਰਸ ਸਤਾਰਾਂ, ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ। ਆਸ਼ਵਿਨ ਉੱਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਵੀਹ, ਸਰਵਦੇਵਮਯ ਇਕੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਗਾਯਤਰੀ, ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ—ਸਭ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਗਿਆਨ, ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।