ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਭਗਵਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਸਿੰਘ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ 'ਚ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ 'ਓਮ' ਦੇ ਮਹਾਨ ਧੁਨੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੈਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਘਰਸ਼ 'ਚ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ, ਸਮਾਂ, ਚੰਦ, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਸੂਰਜ, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ—all ਕੁਸ਼ਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਦਿ-ਅਨਾਦਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਇਹ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ—ਇਹੀ ਸਰੂਪ ਉੱਚੇ ਤੇ ਨੀਵੇਂ, ਸਭ ਜਾਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦੀਵ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋ, ਰੁਦ੍ਰ ਹੋ, ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਹੋ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਮੂਲ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਲੱਛ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੱਤ, ਪਰਮ ਰਾਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਹੂਤੀ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਸਤ, ਮਹਾਨ ਤਪ, ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਰਾਹ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯਜ੍ਯ, ਮਹਾਨ ਹੋਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮ ਯੋਗ ਤੇ ਉੱਚੀ ਵਾਣੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਰਾਜ ਤੇ ਉੱਚਾ ਲੱਛ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ, ਜਦੋਂ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਰੀ, ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਧ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਅੱਠ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਚ, ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਸਵਰੂਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਰਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ; ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਭਵ, ਭੈਰਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਸੁਣਾਓ।" ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੁਣੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪਰਮ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਕਥਾ। ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਧਕ ਸੀ—ਉਹ ਕਾਲੀ ਸੁਰਮੀਂ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਜੇਯ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਸਮੇਤ ਦੇਖਿਆ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅੰਧਕ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ; ਜੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਰ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਹੋਠ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨਾ ਬਣੀ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।" "ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਵਿਜਈ ਰਥ ਲਿਆਓ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ; ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।' ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਨਕ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਧਕ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੀ।' ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਅਸੁਰ ਮਰ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਅੰਧਕ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਚੰਦ੍ਰ-ਕਲਾਧਾਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੰਦਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਅੰਧਕ ਅਸੁਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।'" "ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਕ੍ਰੂਰ, ਪਰ-ਸਤਰੀ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੋ।' ਇੰਦਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, 'ਡਰੋ ਨਾ, ਹੇ ਸਹਸ੍ਰਕ੍ਰਤੁ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਅੰਧਕ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਭਿਆਨਕ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਤਰੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਮੋਤੀਦਾਰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਦਾਂਤ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰ-ਕਲਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।" "ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਭੈਰਵ ਤੇ ਅਰਾਵਾ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਧਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬਾਝੂਆਂ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ, ਤੇ ਚੀਲਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਉਪਰ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੈਤਿਆ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਭੈਯਾਨਕ ਹੋ ਗਏ।" "ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਨਾਸਕ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ। ਜਦ ਅੰਧਕ ਅਸੁਰ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵਜਾਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।" "ਇਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਦਾਨਵ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ। ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, 'ਡਰੋ ਨਾ।' ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਦਾਂਤ ਕੱਢ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਧਰ, ਅੰਧਕ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਲੱਖਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤੀ।