ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਯਜਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਹਾਂਕਲੇਸ਼ ਆ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਾ-ਟੁੱਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਪਰਾਧੀ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰੋਕਣ ਯੋਗ ਨਾਹ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਖਾ ਗਏ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਏ। ਜਿਧਰ ਵੀ ਉਹ ਭੱਜੇ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਨਰਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਹਾਸਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੋਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਹਨ ਮੋਰ ਨੂੰ ਲਹੂ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਕੁਝ ਸਮਝੇ। ਛੇ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਖਾਂਡੇ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕੀ। ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੂੜੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮਹਾਸੇਨਾ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ: "ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ, ਦੁਸਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆ! ਯਮਲੋਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ।" ਉਹ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਸ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਅਸੁਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਲਾ ਦਿਤੀ, ਜੋ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਵੱਲ ਵੱਧੀ। ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਭਾਲਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੂੜੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵੀ ਸੀ, ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਜੀ, ਜੋ ਵੱਜਰ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੇਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਪੱਗ ਖੁਲ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਛੱਡ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਭਾਰ ਠਾਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਛੇ-ਮੁਖੀ ਸ਼ਣਮੁਖਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤਪਸਵੀ ਜਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਸ਼ਣਮੁਖਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਕੰਦਾ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹੇ, ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਨ-ਧਾਨ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ। "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰ ਦੀ ਬੇਲੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਕਰਤੱਬ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਨਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਵਧ, ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਮਹਾਤਮ, ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰੀ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਮੌਨ ਵਰਤਦਾ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।" "ਫਿਰ ਸਵੈਭੂ, ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ, ਜਿਹਨੂੰ ਹੰਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਆਏ। ਉਹ ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਸਾਧਿਆਂ, ਮਰੁਤਾਂ, ਰੁਦਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਆਏ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਉਪਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਤਾਰੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਖੰਡ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹ, ਸਭ ਨਾਲ ਉਹ ਆਏ। ਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ—all ਆ ਗਏ।" "ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਤਪ ਤੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਚਾਹੁੰਦੀ ਵਰ ਮੰਗ, ਤੇਰੀ ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।'" "ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਸੱਪ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਮਨੁੱਖ, ਨਾ ਪਿਸ਼ਾਚ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇ; ਨਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇ; ਨਾ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਅਸਤਰ, ਨਾ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਦਰਖ਼ਤ, ਨਾ ਸੁੱਕੀ ਨਾ ਤਰ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇ। ਮੈਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਵਾਯੁ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼, ਤਾਰੇ, ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਕਾਮ, ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਧਨ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਯਕਸ਼, ਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਂ।'" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਅਚੰਭਿਤ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਫਿਰ, ਜਦ ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਚਾਰਣ ਆਦਿਕ ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਅਸੁਰ ਸਾਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਜੁਗਤ ਵੀ ਸੋਚੋ।'" "ਤਦ, ਸਵੈਭੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਕਰਤਾ, ਦੇਵ-ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਏ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਇਕ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। 'ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲੇਗਾ; ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ।'" "ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।