ਅਗਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਛੇ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੰਦਾ ਜੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੀਆਂ ਜਲ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ, ਛੇ ਮੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਪਜੇ। ਇਹ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਛੇ ਮੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਅਪਕ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਸ਼ਣਮੁਖਾ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਸਕੰਦਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਛੇ-ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਵੱਡੇ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਇਹ ਦੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਚਮਕ ਉਠੇ। ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਗੁਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰਸਮ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਪੇੰਦ੍ਰ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ—ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਮੰਗਲਮਈ ਧੂਪ ਅਤੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛਤਰੀਆਂ, ਚਾਮਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਛੇ-ਮੁਖੀ ਮਹਾਨ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਦੇਵਸੇਨਾ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਸਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਿੱਤੀ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਦਿੱਤਾ। ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਖਿਡੌਣਾ—ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮੁਰਗਾ ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ—ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੰਖ ਸਾਥੀ ਦਿੱਤੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਕੰਦਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਸਕੰਦਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਛੇ-ਮੁਖੀ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ: "ਕੁਮਾਰਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸਕੰਦਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾ ਘਟਣ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੁਸੀਂ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋ, ਗੁਹਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਨਿਰਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਣ ਹੋ, ਮੋਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਬਾਂਹਬੰਦ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਚਾ ਝੰਡਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਘੰਟੀ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਕੁਮਾਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਕਿਹੜਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਵਾਂ? ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸੋ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਮੰਗੋ। ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਰਾਜਾ ਤਾਰਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਅਜੈ, ਭੀਸ਼ਣ, ਦੁਸ਼ਟ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ।" "ਇੱਕ ਹੋਰ ਭੀਸ਼ਣ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਜੇਯ ਹੈ, ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤੰਗ ਕੀਤਾ।" "ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਤਾਰਕਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਂਟੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਕੰਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ, ਲੁਕ ਕੇ, ਇਕ ਦੂਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਦੂਤ, ਡਰਾਉਣੇ ਅਸੁਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ: "ਇੰਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਝੰਡਾ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਸੋ ਕਰੋ। ਜੇੜਾ ਪਾਪ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਾਰਕਾ ਦੇ ਨੇਤਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਦੂਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਵਾਰ, ਇੰਦ੍ਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਮਾੜੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰ, ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੂਤ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਰਕਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ: "ਇੰਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੇ ਐਸਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ, ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅਨੇਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖੇ—ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧੂੜ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਲੱਗੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਜਾਣਾ ਤੇ ਕਮਲ-ਵਾਂਗ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਰਝਾਉਣਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਖ਼ਤਰਨਾਕ, ਭੀਸ਼ਣ ਤੇ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦਿਤੀਪੁੱਤਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਘੰਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰੜੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਿੰਮਤ ਭਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਫੌਜ ਉੱਚੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ, ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਰਥਾਂ, ਸੁੱਚੇ ਯਕ-ਪੁਛਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਿਨਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰੋਪਿਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫੌਜ ਦੇ ਢਾਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਚਿਹਰੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਤੇ ਅਨੇਕ ਸਾਜ-ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਤੋਂ, ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵੇਖੀ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਕੁਝ ਘਬਰਾਇਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: "ਇਹ ਨਵਾਂ ਯੋਧਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ?" ਇਹ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ, ਤਾਰਕਾ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਨਿਪੁੰਨ ਗਾਇਕ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਉਚਾਰ ਰਹੇ ਹਨ—ਜੋ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਉਸ ਅਦੁਤੀਯ ਯੋਧੇ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਪੰਜਰੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਮਹਾਨ ਕੁਮਾਰਾ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ!" "ਮਹਾਸੇਨਾ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਿੱਠੇ ਮੋਰ-ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਖ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਸਤਕਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ!