ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਗਨਿ ਨੇ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਦੇ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖ ਲਿਆ—ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਦੇਵ, ਨੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਅੱਧਾ ਬੀਜ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਹਾਲੇ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਜ ਕਰਕੇ ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ। ਅਗਨਿ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਬਾਕੀ ਬੀਜ ਪੀ ਲੈ।” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਦਾਇਤਵ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਅਗਨਿ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਬਲ ਬੀਜ ਪੀ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬੀਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਿਭੁ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਬੀਜ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਚੀਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਬਣੀ, ਜੋ ਕਈ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਝੀਲ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਉਗਿਆ ਹੈ। ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵੀ ਉਸ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਝੀਲ 'ਤੇ ਗਈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਿੱਠੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਏ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚੱਲੀ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਇਹ ਕਮਲ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀਊਂਗੀ।” ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਪਿਆਰੀਏ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏਗਾ, ਉਹ ਸਾਡਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਾਡਾ ਰਖਿਆਕਾਰ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?” “ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ?” ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅਸੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।” ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਈ ਹੋਣ। ਇਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਉਹ ਕਮਲ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਪਾਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਘੂਟ-ਘੂਟ ਕਰਕੇ ਪੀ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਇੱਕ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ—ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਨਿਕਲਿਆ। ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੈਨਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਹਥਿਆਰ ਸਨ—ਭਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਅੰਕੁਸ਼, ਤੇ ਅੱਗ। ਉਹ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੱਚਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਅਗਨਿ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਕੰਦ ਜਨਮਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਛੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਛੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਤੇ ਸ਼ਣਮੁਖਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੰਦ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਛੇ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ—ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਚੈਤ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਚਮਕ ਉਠੇ। ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ, ਗੁਹਾ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ। ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਪੇਂਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਭਾਸਕਰ—ਨੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਧੂਪ, ਤੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਹੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਨਾਲ ਛਤਰੀਆਂ, ਚੌਵਰਾਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਉੰਗੁਣਟੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਛੇ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੇ; ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜਸਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਵਾਯੂ ਨੇ ਵਾਹਨ ਦਿੱਤਾ। ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਖਿਡੌਣਾ ਦਿੱਤਾ—ਇੱਕ ਮੁਰਗਾ, ਜੋ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਥੀ ਦਿੱਤੇ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: “ਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਤਾ ਹੈ; ਸਕੰਦਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਉੱਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਵਿਸ਼ਾਲ, ਨਿਰਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ, ਮੋਰ ਵਾਹਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਬਾਜੂ-ਬੰਦ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਚਾ ਝੰਡਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਹੌਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਘੰਟੀ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।” ਕੁਮਾਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਕਿਹੜਾ ਵਰਦਾਨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਆਂ? ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲੋ, ਹੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ ਲੋਕੋ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੰਮ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਿੰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਇੱਕ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ, ਅਜੈ, ਭਿਆਨਕ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੜੀ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਹੈ—ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਭੇਧ ਹੈ, ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤੰਗ ਕੀਤਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ।