ਪਵਿੱਤਰ ਯੋਗ ਵਾਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਜੇਹਾ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਜਿੱਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਕृति ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਅੰਧਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਟੰਬਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਜਟਾਂ ਵਾਲੇ ਕੇਸ ਹਨ, ਗਰਦਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਸੰਯਮਿਤ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਮਾਤਾ, ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੀ ਸੰਹਾਰਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਭਗਤ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵੱਡੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਦਵਿਤੀਯਾ, ਅਜਿੱਤ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਅੱਗ ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ—ਹੇ ਭਯੰਕਰ, ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ। ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਆਸਰਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਵਾਉਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵੀਰਕਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਫਿਰ, ਵਾਹਰੇਦਾਰ ਵੀਰਕਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ; ਨੰਦੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸੋ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਾਣ ਸਕਣ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਸੂਰ (ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਲਿਆ—ਸ਼ਿਵ, ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਅੱਧਾ ਬੀਜ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ, ਜੋ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਬਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ (ਦੇਵੀ) ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਦੂਜਾ ਅੱਧਾ ਬੀਜ ਪੀ ਲੈ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੀਜ ਪੀ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਰਿਭੂ ਨਿਕਲੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮਹਾਨ ਬੀਜ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਬੀਜ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਕਈ ਕੋਸਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਝੀਲ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕੰਵਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਵਲ ਉੱਗਿਆ ਹੈ। ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵੀ ਉਸ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਕੰਵਲਾਂ ਦੀ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਗਈ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹ ਕੰਵਲ ਲਾ ਕੇ ਸਜਾਇਆ। ਫਿਰ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਿੱਠਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਕੰਵਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਛੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ; ਉਹ ਕੰਵਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਵਲ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀਵਾਂਗੀ।" ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਪਿਆਰੀਏ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ—ਉਹ ਸਾਡਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਵੇਗਾ?" "ਕੀ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ?" ਫਿਰ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅਸੀਂ ਇਹ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।" "ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ," ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਐਸਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੰਵਲ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਪਾਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਘੂਟ-ਘੂਟ ਕਰਕੇ ਪੀ ਲਿਆ। ਜਿਉਂਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ: ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਨਿਕਲਿਆ। ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਮੁੰਡਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਈ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਹਥਿਆਰ ਸਨ: ਭਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਅੱਗ; ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਸਕੰਦਾ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਪਵਿੱਤਰ, ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਟਾਹਣੀਆਂ ਛੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਸ਼ਣਮੁਖਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੰਦਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਛੇ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ—ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੱਖੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਾਬਲੀ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਨਰਮ ਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ; ਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਗਨਿ-ਜਨਮੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਦਿੱਸੇ। ਦੋਨਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਸਥਿਤੀ ਲਈ ਹੋ ਸਕਣ; ਫਿਰ ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਗੁਹਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ। ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਪਿੰਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਤੇ ਭਾਸਕਰ—ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਧੂਪ, ਅਤੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਉਚਿਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛਤਰੀਆਂ, ਚੌਰੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ, ਛੇ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਮੁੰਡੇ ਵਾਂਗ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਦੇਵਸੇਨਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯਕਸ਼ ਦਿੱਤੇ; ਅਗਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਵਾਯੂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਦਿੱਤਾ। ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਿਡੌਣਾ, ਇੱਕ ਮੁਰਗਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਹੀਣ ਸਾਥੀ ਦਿੱਤੇ।