ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਸੁਰ, ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਗਲੇ ਮਿਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਹਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ। ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਕੀ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ?" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰਏ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰਾ ਘਰ ਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਸੁੰਨੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਈ ਹੈਂ, ਤਦ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਹਿਮਾਚਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਵਰ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਉੱਥੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਮেনਾ ਵੱਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਹੁਣ ਆ ਗਈ ਹੈ—ਇਹ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?" ਹਰਾ ਉਸ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਘੁੰਘਰਦਾਰ ਰੇਖਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਕਮਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਫਿਰ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਸੁਰੀ ਹੈ ਜੋ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਨੇਂਦ੍ਰੀ-ਦੰਤ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਬਹਾਦੁਰ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਅਸੁਰ-ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਦੂਤ ਮਰੁਤ ਵਲੋਂ ਸੁਚਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਕਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਗੁਪਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੌਕਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਰੁੱਖਾ, ਮੰਦਾ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈਂ।" "ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਮਾਂ ਬਣੇਗੀ; ਇਹ ਵੀਰਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਨਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਵਿਚਿੱਤ੍ਰਾ' ਹੋਵੇਗਾ।" ਜਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਗੁੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ। ਉਸ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਦੂਮ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਜਬੜੇ ਖੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਜੀਭ ਲਟਕਦੀ ਹੋਈ, ਪੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵੀ ਉਸ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੱਗੇ ਖੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਆ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਗਿਰੀਜਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਬੋਲਿਆ, "ਤੂੰ ਹੁਣ ਕੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਕੁਝ ਅਣਪਹੁੰਚਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਦੇ ਸਕਾਂ? ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਛੱਡ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਰੀਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਕਾਲੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਨਾਮ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੈਥੋਂ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅਰਧ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਂਗੀ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਲੀ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਚਮੜੀ ਭੀਮਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪੀਲਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੂੜ ਲੱਗੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੱਖਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ।" "ਇਹ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਰਹੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਜਾ, ਉੱਥੇ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗੀ। ਇਹ ਯਕਸ਼ ਪਾਂਚਾਲਾ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇਗਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸੇਵਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਾਇਆਵੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੇਵੀ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਮਾ, ਆਪਣਾ ਸੰਕਲਪ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਦਰਬਾਨ ਵੀਰਕਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦੰਡ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ; ਤੁਰ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਅਸੁਰ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਆਇਆ ਸੀ।" "ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਪਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧੀ ਨੀਲਕੰਠ ਵਲੋਂ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵੇਖੀ, ਤੂੰ ਗਿਣਤੀਹੀਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੇਰਾ ਦਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਜਲਦੀ ਤੁਰ ਜਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।" "ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਵਲ-ਨੈਨੀ ਔਰਤ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਇੱਥੇ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਉਹ ਨਾ ਤਾ ਔਰਤ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਅਸੁਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਵਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਮੈਂ ਵੀਰਕਾ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।" "ਮੂਰਖਤਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗੁੱਸਾ ਇੱਜ਼ਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਬਣੀ ਬਣਾਈ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।