ਮੈਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵીરਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਹਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਵਿਰਕਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਫੌਰਨ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗੀ। ਵਿਰਕਾ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਹਾਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪਤ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਖੀ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਜਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਵਲੋਂ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਹੇਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸੁਮਾ-ਮੋਹਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। "ਕਿਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਧੀਏ?"—ਮਾਤਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਉਮਾ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਮਾਤਾ-ਸਮਾਨ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੈ। ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੁਪਚਾਪ, ਬੜੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਨੁਧਾਰੀ ਅੰਦਰ ਆਵੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੀਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਅਗਲਾ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਸੁਮਾ-ਮੋਹਿਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ," ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਮਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਧੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਗਹਣੀਆਂ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਲ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਈ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਤਪਦੀ ਰਹੀ, ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ; ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਟ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ, ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕਠੋਰ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਉਮਾ ਦੀ ਤਪस्या ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਆਨੰਦਿਤ ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਕਾ ਦਾ ਭਰਾ, ਭਿਆਨਕ ਯੋਧਾ, ਆਡੀ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਦ੍ਰ-ਸ਼ਿਖਰ ਵਾਲੇ, ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਰਕਾ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵਿਰਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੰਧਕਾ, ਦੈਤ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਆਡੀ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?" ਦੈਤ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਅਵਸ਼੍ਯ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਦ ਮੇਰੀ ਰੂਪ-ਬਦਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਮੌਤ ਆਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਰਭੈ ਰਹਾਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਤੇਰੀ ਰੂਪ-ਬਦਲੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਮੌਤ ਆਵੇਗੀ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਆਡੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਮਰ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਉਪਾਏ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਵਿਰਕਾ, ਰਾਖੀਦਾਰ, ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਦੈਤ ਨੇ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਦਰਾਰ ਵਿੱਚੋਂ, ਗਣੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਣੇਸ਼ਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਪ-ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਮਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਕਲਪਨੀਆ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਠੋਰ, ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਦੰਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦ ਨਾਲ, ਬੁਧੀ ਦੀ ਭਟਕਾਵੀ ਨਾਲ, ਦੈਤ ਨੇ ਉਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਾਪੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ, ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਹਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਪੂਰੀ, ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਜਾਂ ਬਣਾਵਟੀ?" "ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰਾ ਘਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਹਨ। ਹੁਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਆਈ ਹੈਂ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਲਕੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਿਮਾਚਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਰ ਲੈਣ। ਉੱਥੇ ਮੈਨਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਣੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। "ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਹੁਣ ਆ ਗਈ—ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ?"—ਹਰਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਕਮਰ 'ਤੇ, ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਕਮਲ ਦੀ ਛਾਪ ਨਾ ਵੇਖੀ। ਫਿਰ, ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ ਦੇਵ ਨੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰੂਪ-ਬਦਲ ਕੇ ਆਈ ਦੈਤਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਈ, ਅਤੇ ਜਨਨ-ਦੰਦ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।