ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਮਦਨ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਸੁਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ-ਸਮਰਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਧੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ-ਰੂਪ ਲਕਸ਼ ਵਜੋਂ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਮਦਨ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ। ਧੂਰਜਟੀ, ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਧੀਰਜ ਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਦਨ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਯੋਗ-ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਪਰ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਮਦਨ ਦੀ ਇੱਛਾ-ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ, ਜੋ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਅਣਗਿਣਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਾਹਰ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਮੱਛੀ-ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ ਮਦਨ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਸਾਹਯਾ ਅਤੇ ਮਧੁ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਆਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮਕਰ-ਧਵਜ ਮਦਨ ਨੇ, ਹਰੇ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ, ਮੋਹਨ ਨਾਮਕ ਮੋਹਕ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤੀਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਮੋਹਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ। ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਭਵ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਅਡੋਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਿਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮਦਨ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠ ਰਹੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਰਕੇ ਕਈ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਉਠੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਸੀ। ਰੁਦ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਹਾਰੀ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਮਦਨ ਕੋਲ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਅੱਖ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਤੋਂ, ਜਦ ਅਕਾਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਚੀਕ ਪਏ, ਕਾਮਦੇਵ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਅੱਗ ਨੇ ਮਦਨ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਫੈਲਣ ਲੱਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਗੂੰਜ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਭਵ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ—ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੌਂਰਿਆਂ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਾ ਆਪ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅੱਗ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੜਦੇ ਰਹੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ੍ਮਰ ਨੂੰ ਹਰੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਰਾਖ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਥਣ ਮਧੁ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਰੋਈ। ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਮਧੁ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਕੋਲ ਸਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਆਮ ਦੇ ਲੱਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਭੌਂਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਕੋਇਲ ਦਾ ਸਾਥ ਬਣੀ। ਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਟਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਾਮ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ। ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਬਲ ਜਾ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਸ਼ੋਭਿਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ: "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਮਨ-ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਦਭੁਤ ਹੈ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਵੋਚ ਦਇਆ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਭਵ ਨੂੰ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਦਿ ਨੂੰ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹੋ।" "ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਮਦਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕੁਦਰਤੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਪਾਰ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸਰਨ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਿਆਨਕ ਗਣ ਹਨ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮਨੋਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ।" "ਕਰਮ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਦਾ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਦੁਰਜੈ ਕ੍ਰੋਧ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਚੰਦ੍ਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਅਨੰਤ ਲੀਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ, ਨੰਦੀ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਹਾ-ਔਖਧ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਕਾਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਕਾਲ ਅਤੇ ਕਲਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ; ਸਰਬੋਤਮ ਗੁਰੂ, ਜੜ-ਚੇਤਨ ਵਿਚ ਪੂਜਿਤ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਨ ਆਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਖਾਤਰ; ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪੂਰੇ ਕਰੋ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" "ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਾਲਕ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਂ ਦੇ ਆਦਿ, ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਰਬੋਚ ਤਪਸਵੀ, ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਭ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਕ ਹੋ, ਦਇਆਲੂ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ।" ਇੰਝ ਰਤੀ ਨੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੰਦੀ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਕੁਠਾਰ-ਧਾਰੀ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਕਾਮ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।" "ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਨੰਗਾ (ਬਿਨਾ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੇ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਤੀ ਹੋਰ ਇਕ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਕਾਨਨ ਵਿਚ ਗਈ ਅਤੇ ਹਰੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹਰ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਉਕਸਾਵੇ 'ਤੇ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ— ਉਸ ਨੂੰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ, ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਅਸਮਾਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੀਨੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਏ। ਫਿਰ, ਪਹਾੜ, ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਕਾਨਨਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅਤਿ ਵਿਅਪਕ ਤੇ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਅਪਾਰ ਦੁਖੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ।