ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਦਨ—ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ—ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੂਲ, ਸਿੱਧੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਗਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਢਲਾਨ ਤੇ ਝੁੰਡ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਨੀਲ ਰੰਗੀ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਢਲਾਨ, ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਅਡੋਲ। ਮਦਨ ਨੇ ਉਥੇ ਤਿੰਨ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਬੀਰਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਬੀਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਪੱਕੀ ਕੇਸਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਵਾਂਗ ਪੀਲੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੰਡ, ਨਿਰਭੀਤ, ਤੇ ਅਸੁਭ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਨੇਤਰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਹੇਠਾਂ, ਸਿੱਧੀ ਪੋਜ਼ ਵਿਚ, ਨੱਕ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਝੁਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਫਣ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਾਂਸ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ। ਜਟਾਵਾਂ ਗਲ 'ਤੇ ਝੁਲਦੀਆਂ, ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਲ ਨਾਭੀ ਤੱਕ ਸਜੀਆਂ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚੁੰਮਦੀਆਂ ਤੇ ਝੂਲਦੀਆਂ। ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨੱਕ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ, ਮਦਨ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਦਰਖ਼ਤਾਂ 'ਚ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮਦਨ ਨੇ ਭਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਮਦਨ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਧਿਆਨ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਲਕੜੀ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਪਰ ਦਿੱਖ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਢਕ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮਦਨ ਦੀ ਭਟਕਾਵਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਧੂਰਜਟੀ ਨੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਮਦਨ ਨੂੰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਦਨ ਨੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ—ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਅਵਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਦਿਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਲਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬਾਹਰਲੇ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਤਸਿਆ-ਧਵਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸਾਹਿਆ ਅਤੇ ਮਧੂ ਵੀ ਆਏ; ਜਦ ਮਦਨ ਨੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਲਦੇ ਆਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ— ਮਕਰ-ਧਵਜੀ ਮਦਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਮੋਹਣੇ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਮੋਹਕ ਗੁੱਝਾ, ਇੱਕ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਾਣ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਫੁੱਲ-ਬਾਣ, ਵਿਮੋਹਨਾ ਨਾਮ ਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਉੱਚਾ ਡਿੱਗਾ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ, ਭਵ—ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਆਪਣੀ ਅਡੋਲਤਾ ਵਿਚ ਵੀ, ਮਦਨ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ, ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਤੀਜਾ ਅੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸਕ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਮਦਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਤੀਜਾ ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਅੱਖ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਤੋਂ, ਜਦ ਆਕਾਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਚੀਖ ਉਠੇ, ਕਾਮਦੇਵ, ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੁਰੰਤ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰਾ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅੱਗ ਫੈਲ ਗਈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਗੂੰਜ ਦੀ ਭੱਖ ਜਾਣ ਕੇ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਭਵ ਨੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ: ਆਮ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ, ਵਸੰਤ, ਚੰਦ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਾ ਖੁਦ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅੱਗ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ 'ਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ, ਤੇ ਰੋਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚੀ ਹੋਈ, ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੜਦਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਵੰਞਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਤੀ ਨੇ ਮਦਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁਆਹ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਮਧੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਰੋਈ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਮਧੂ ਦੁਆਰਾ ਆਸ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਚੰਦ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿਚ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਆਮ ਦੀ ਬੇਲ ਲੈ ਕੇ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਕੋਇਲ ਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਈ। ਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ। ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਗੁੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਚੰਦ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ; ਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਚੰਭਿਤ ਹੈ—ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਦਇਆਵਾਨ; ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੂਲ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਨਾਸਕ। ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਮਦਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕੁਦਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ; ਅਪਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ; ਸਿਧ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਆਸਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗੁਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਦਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋ; ਕਈ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ; ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਰਮ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਟੱਲ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ; ਚੰਦ-ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਸীম ਲੀਲਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਬਲਦ 'ਤੇ ਸਵਾਰ, ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ; ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਹਾ-ਉਸ਼ਧੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਾਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਕਾਲ ਅਤੇ ਕਲਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣੀ-ਜਾਤਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਚਾਰਯ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਤੀ ਨੇ ਵਿਲਾਪ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।