ਇਕ ਵਾਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।” ਪਰ, ਹੁਣ ਪੰਜ-ਤੀਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ। ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ — ਇੰਦਰ — ਨੇ ਆਮਰੂਦ ਦੇ ਕਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਤੁਰੰਤ ਆ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਤੀ, ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਮਛਲੀ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ — ਕਾਮਦੇਵ — ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਾਮਦੇਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਰਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ। ਤੂੰ ਮਨੋਭਵ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੁਰਗ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰ। ਜਲਦੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇ, ਮਨੋਭਵ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਹਾ, “ਮਧੁ ਤੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਬਣਾਕੇ ਜਾ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪੰਜ-ਤੀਰ ਵਾਲਾ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, “ਇਹ ਸਭ ਜਥਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਦਾਨਵ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਤਾ — ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਤੂੰ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਾਰਨ ਤੇ ਅਟੱਲ ਥਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।” ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਚਾਹੇ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਤੇ ਸੋਹਣਪਣ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵਖਰੀ ਮਾਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੰਦਰ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਮ ਫਲ ਖੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਥੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਂ, ਰਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ। ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਿਨਾ ਘੁਟਣ ਦੇ, ਲੋਹਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੋਰ ਆਖਿਆ, “ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਯੋਗਤਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ, ਮਧੁ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਆਸਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸੋਚਿਆ, “ਗੁੱਸਾ, ਕਠੋਰ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤੇਜ਼, ਡਰਾਉਣੀ ਈਰਖਾ, ਵੱਡਾ ਸਾਥੀ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ, ਅਟੱਲਤਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਸਿਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਨ ਦੇ ਵਕਰਾਪਣ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵੱਲ ਮੋੜਾਂਗਾ, ਹੌਸਲੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਬੰਦ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।” ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮਨ-ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਲੱਖਣ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕੇਵਲ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਸਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਹਰੀ — ਵਿਰਕਤ ਤਪਸੀ — ਲਈ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਭਾਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੂਲ, ਸਿੱਧੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਥੇ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਝੁਕਾਈ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਡੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਨੀਲੇ ਘਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ — ਇਹ ਸਭ ਸੀ। ਉਥੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਵੇਖਿਆ — ਇਕ ਹੋਰ ਚੇਤਨਾ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਖਿਆ, ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਪੱਕੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪੀਲੀਆਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਡੋਲ, ਤੇਜ਼, ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਲੋਟਸ ਦੀ ਪਤੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਸਿੱਧਾ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਨੱਕ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਅਪਰ ਵਸਤ੍ਰ, ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ, ਥੱਲੇ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਉੱਪਰ ਉਠੀਆਂ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਫਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ; ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਗਲਾਂ 'ਤੇ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ, ਚੁੰਮੀਆਂ ਤੇ ਝੂਮਦੀਆਂ, ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਲ ਨਾਵਲ ਤੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ। ਸੱਪ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਨੱਕ ਦੀ ਨੋਕ ਤੱਕ ਜੋੜੀ ਹੋਈ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਭੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਭਾਵਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਾ ਦੀ ਧੀ — ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ — ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਿਆਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿਟ ਗਈ, ਉਹ ਮਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਕੇ, ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ ਲਗ ਕੇ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਵਕਰਾਪਣ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਧੂਰਜਟੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹੌਸਲੇ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਕਾਮਦੇਵ, ਉਸ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬੜੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ — ਜੋ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਮਹਾਨ ਮਨੋਰਥ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਦਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਲਾਲਸਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਜਮੀਨ 'ਤੇ, ਮਛਲੀ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ ਕਾਮਦੇਵ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਥੀ ਸਾਿਹਯਾ ਤੇ ਮਧੁ ਵੀ ਸੀ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਮਰੂਦ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਦਾ ਗੁਚਾ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੁਲਦਾ ਵੇਖਿਆ— ਮਕਰ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ ਕਾਮਦੇਵ, ਜਲਦੀ ਹੀ, ਹਰਾ ਦੇ ਸਨੇਹੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ, ਮੋਹਣਾ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮੋਹਕ ਗੁਚਾ — ਇੱਕ ਵਿਅਕਤ ਤੀਰ — ਛੱਡਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫੁੱਲ-ਤੀਰ, ਵਿਮੋਹਨਾ ਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ 'ਚ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਝਟਕਿਆ ਗਿਆ, ਭਾਵਾ — ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ — ਆਪਣੇ ਅਟੱਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕਾਮਦੇਵ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਿਲ ਗਿਆ।