ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ (ਦੇਵੀ) ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਵਿਵਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀਅਤ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜੀਵਨ, ਧਨ ਅਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੰਤ ਤੇ ਅਣਮਾਪੀ ਭਾਗ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਸਦਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ—ਉਸਦਾ ਭੀ ਅਰਥ ਸੁਣ। ਇਹ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੱਥ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣੇਗੀ। ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਨਖ਼ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪਰਛਾਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੋਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ ਜਦ ਉਹ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਮੋਰਨਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸਦੇ ਚਮਕਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੰਦੀ ਧਾਰੀ ਦੇ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਉਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਇਆ, ਹੋ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਭ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਿਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਦਾ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਿਨਾਕੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਵਿਵਾਹ ਕਰਵਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਹੇ ਹਿਮਵਤ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ— ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੇਨਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ; ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹਿਮਾਚਲ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ, ਅਟੱਲ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਠਾ ਕੇ, ਸੱਤ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਿਮਾਚਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਹਿਮਾਚਲ ਤੋਂ ਵੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਖੁਸ਼ੀ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ; ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਏ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਆਪ ਪਾਪੀ ਹਾਂ; ਪਰ, ਇਸ ਇਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਦਿਓ।" ਹਿਮਾਚਲ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ’ਤੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਉਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਪਦਵੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਨ ਆਸਨ ’ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਸ਼ਕਰ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛਣ ’ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਥਾ ਦੱਸੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ, ਪੰਜ-ਬਾਣੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਮ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਅੰਬ ਦੀਆਂ ਮੰਜਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਖੇਡ-ਮਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਛਲੀ-ਧਾਰੀ (ਕਾਮਦੇਵ) ਆਇਆ। ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੈਨੂੰ ਵਧੀਕ ਹੁਕਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ; ਤੂੰ ਮਨੋਭਵ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਪਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਰ। ਜਲਦੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇ, ਹੇ ਮਨੋਭਵ। ਮਧੁ ਤੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਕਰ ਵਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ, ਮਦਨ— ਫਿਰ ਪੰਜ-ਬਾਣੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਇਹ ਸਭ ਸੰਗਤਿ ਹੈ—ਪਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ; ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ? ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸਥਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਚਾਹੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰੋਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਹਾਨ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵੱਖਰਾ ਦਰਜਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਮ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਕਿਹਾ: "ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਤੇਰੇ ਆਧਿਕਾਰੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬਿਨਾਂ ਘੁਟਣ, ਲੁਹਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਮਧੁ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹਿਮਪਹਾੜ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਡੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਲਲ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕ੍ਰੋਧ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਰਦਈ ਸੰਗਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਈਰਖਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸਾਥੀ ਹੈ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ, ਅਡੋਲਤਾ ਦੀ ਮਜਬੂਤ ਨੀਂਹ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਓਲਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਨ ਦੀ ਵਕ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵੱਲ ਮੋੜਾਂਗਾ, ਧੀਰਜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਿਆਂ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਮੈਂ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਵਕ੍ਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਹਰੀ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਤਪਸੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹੋਵਾਂਗਾ।