ਸਮੇਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਭ ਲੋਕ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜੋਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ, ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਕੁਦਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਭੋਗਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਕੁਝ ਸੀਮਤ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਵੀ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਪਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰੀ ਵੱਲ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿਰਸਕਾਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਵਾਰੀ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧੀ, ਭਾਵੇਂ ਗੁਣਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਨਿਰਫਲ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧੀ ਨੂੰ ਦਰਦਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ, ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਸੁਖੀ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਪਹਾੜ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦੇਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਚਯ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹਾਏ! ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ, ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਹੇ ਨਾਰਦ! ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੋ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ! ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਵੋ। ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਲਾਜ ਦਾ ਭਾਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਚਿਤ ਪਤੀ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਦੁਲਭ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਾਰੀ ਲਈ ਗੁਣਹੀਣ ਪਤੀ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਪਤੀ, ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਬਿਨਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਵੀ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰੀ ਕੋਲ ਧਨ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਗਰੀਬ, ਅਸੁੰਦਰ, ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਲਛਣ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਵੀ, ਪਤੀ ਨਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਬੇਕਸੂਰੀ ਅਤੁੱਲ, ਅਣਗਿਣਤ ਅਤੇ ਸਹਿਣੇਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਾਰੀ ਚਲ-ਅਚਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ (ਪਤੀ) ਅਜੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਇਹ 'ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥ' ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿੰਦੇ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਛਾਂਗੁਣ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਵਿਰਤ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ। ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।" ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਰਾਜ ਇਹ ਦੁਖੀ ਬਾਤਾਂ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਓਥੇ ਦੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਸਮਝ ਕੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੇਰੀ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" "ਹੇ ਹਿਮਾਚਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝੋ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਪਤੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਆਸ਼੍ਰਯ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਗੁਰੂ, ਸ਼ੰਕਰ—ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਨਮ, ਗਰਭ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ—ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਖਿਲੌਣ ਹਨ।" "ਜਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪਹਾੜ, ਉਸ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਵੇ। ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਚਲ ਤੱਕ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ—ਸ਼ਿਵ—ਅਚਲ, ਸਥਿਰ, ਅਜਨਮਾ, ਪਿਤਾ, ਅਜਰ ਹਨ; ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਤੇ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਯੁ, ਧਨ ਅਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜਿਹੜਾ ਭਾਗ ਅਨੰਤ ਤੇ ਅਪਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ।" "ਅਤੇ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਖੁੱਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਰਹੇਗੀ।" "ਤੇ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਨਖ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਆਪਣੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਮੋਰਨਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਕੁਟਾਂ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਗਤ-ਪਤੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼-ਧਵਜ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਇਆ, ਹੋ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਆਈ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਿਨਾਕੀ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਨਾਲ ਕਰਵਾਓ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।