ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਿਮਾਚਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਇਸ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਪਰਬਤ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ: "ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਜੰਮਿਆ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਕੜਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਸਦਾ ਉੱਪਰ ਉਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੈਰ ਅਸਥਿਰ ਹਨ।" "ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਮਾਚਲ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹਿਮਾਵਤ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਵਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।" "ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਮਹਾ-ਸੱਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" "ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜੰਮਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜੰਮਦਾ, ਉਹ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ, ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜੰਮ ਸਕਦਾ।" "ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ, ਜੇ ਰੇਪਟਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਮਦਾ; ਅਤੇ ਐਸੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ।" "ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ, ਉਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ।" "ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ; ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਚੱਕਰ ਇੰਝ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।" "ਜੇ ਸਾਰੇ ਘਰਵਾਲੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।" "ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਭੂਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਬਿਨਾਂ ਨਾਰੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" "ਨਾਰੀ ਜਾਤਿ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦਯਾਲੂ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਕੁੜੀ, ਭਾਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋਵੇ, ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਫਲਦਾਇਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਹੈ।" "ਕੁੜੀ ਵਾਸਤੇ ਦਯਾਲੂ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।" "ਜੇ ਉਹ ਨਸੀਬੋਂ ਮਾੜੀ ਹੋਵੇ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੰਜੀ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਵਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਠ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਹਾਏ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ, ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਥੱਕ ਗਿਆ, ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ; ਹੁਣ ਜੋ ਔਖਾ ਜਾਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।" "ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਖ ਕੱਟੋ; ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਇੱਛਾ, ਫਲ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸੁਖ ਵਧੀਆ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਨਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਕੋਈ ਪਤੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਧਰਮ ਬਿਨਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਉਸਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।" "ਧਨ ਨਾਰੀ ਕੋਲ ਓਦੋਂ ਤਕ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਪਤੀ ਜੀਵਤ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਮਾੜੀ, ਵਿਅੰਗ, ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਲਕੜਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋਵੇ—" "ਪਤੀ ਸਦਾ ਨਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਖਿਆ, ਉਹ ਅਜੇ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੀ।" "ਇਹ ਦੁਖ, ਬੇਮਿਸਾਲ, ਅਣਗਿਣਤ ਅਤੇ ਔਖਾ ਹੈ; ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।" "ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਜੰਮਿਆ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ; ਇਹ, ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, 'ਉੱਪਰ ਉਠੇ ਹੱਥ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "'ਉੱਪਰ ਉਠੇ ਹੱਥ' ਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੰਗਦੇ ਹਨ; ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਨਸੀਬਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਉਤਥਾਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿੰਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਚੰਗਾ ਸਾਇਆ ਰੱਖਦੇ, ਪਰ ਅਵਿਨੀਤ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ।" "ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਹਿਮਾਚਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ—" ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹਨ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖੇ: "ਤੁਸੀਂ ਦੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚੋ ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਿਆ; ਦੇਵੀ ਅਜੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਹਿਮਾਚਲ।" "ਉਹ ਅਜੇ ਜੰਮਿਆ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਆਸਰਾ, ਸਦਾ-ਕਾਇਮ, ਆਚਾਰਯ, ਸ਼ੰਕਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰਾ, ਇੰਦਰ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਨਮ, ਗਰਭ, ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਬਤ।" "ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਤਮ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਪਰਬਤ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਅਚਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ, ਨਾਸ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ embodied ਜੀਵ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਹੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ; ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਚਲਾਂ ਤਕ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਮਹਾ ਦੇਵ ਅਚਲ, ਸਥਿਰ, ਅਜੰਮਾ, ਪਿਤਾ, ਅਜਰ ਹੈ; ਉਹ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।