ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜੋ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਚੋਖਾ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਣਵਤੀ ਸੀ। ਗੁਣਵਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਣਵਾਨ, ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਕ, ਪਰ ਬਿਨਾ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਚੰਦਰਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਚੇਲਾ ਵੀ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ। ਇਕ ਵਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਕੁਸਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਇੰਦਣ ਲੈਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਅਸਮਰਥਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਖਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਲੈ ਗਏ। ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਜੀਵਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ-ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੈਵ, ਸੌਰ, ਗਣੇਸ਼-ਪੂਜਕ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਪੂਜਕ—ਸਭ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੀ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਦੱਤ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਦਿਵਿਆ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਦਿਵਿਆ ਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਚਵਿਆਸੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੁਣਵਤੀ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੋਵੇਂ ਰਾਖਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਗੁਣਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੈ ਪ੍ਰਭੂ! ਹੈ ਪਿਤਾ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਚੀ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ?" "ਹੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ, ਵਿਹਲ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੌਣ ਰੱਖੇਗਾ—ਭੋਜਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਕੌਣ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ—ਜਦ ਮੈਂ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ?" "ਅਸਹਾਇ, ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜੀ, ਮੇਰੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਤੇ ਜੀਵਨ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ—ਹੁਣ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਕੌਣ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਵਾਂ?" ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦੁਖੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਬਗਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੁਕਦੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ, ਉਹ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਪਈ ਰਹੀ, ਕੜੀ ਰੋਈ; ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਸਮਾਨ ਵੇਚ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ, ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਇਆ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਚੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੋ ਵਰਤ ਨਿਭਾਏ: ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਕਰਤਿਕ ਵਰਤ। ਇਹ ਦੋ ਵਰਤ, ਪਿਆਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਪ੍ਰੀਤ ਹਨ; ਇਹ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਤੁਲਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—even ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ—ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਘਰ ਸਾਫ ਕਰਦੇ, ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਿਵੇਂ ਸਵਸਤਿਕ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਰਾਤ ਦੀ ਜਾਗਣਾ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਬਾਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹਨ—ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਨਿਭਾਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀਹ ਕਹੀ ਜਾਵੇ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਣਵਤੀ, ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਤੋਂ ਪੀੜਤ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਠੰਡ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ, ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਉਤਰਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰਾ, ਗਦਾ, ਅਤੇ ਕਮਲ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਣਵਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਚੰਵੀਆਂ ਨਾਲ ਝਲਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਉਹ ਕਰਤਿਕ ਵਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਦੇਵਤਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ ਗਏ। ਇਹ ਯਾਦਵ, ਸੁੰਦਰੋ, ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਹਨ; ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਸੀ। ਅਤੇ ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਨ ਅਕ੍ਰੂਰ ਸੀ; ਤੂੰ, ਗੁਣਵਤੀ, ਕਰਤਿਕ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਈ। ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬਾਗ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਮਨਾ-ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਖੜਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਦੀਵਾ ਤੁਸੀਂ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘਰ ਅਤੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਜਗਾਇਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈ। ਤੇ ਜੋ ਵਰਤ ਤੇ ਆਚਰਨ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਨਿਭਾਏ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਕਰਤਿਕ ਵਰਤ ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਭਾਇਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੋਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਲੋਕ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੋ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨ, ਦਾਨ, ਵਰਤ, ਅਤੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਤਿਕ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਗੁਣਵਤੀ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਕਰਤਿਕ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ-ਸੰਤਾਪ ਉਪਰांत, ਵੈਕੁੰਠ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਪਾਇਆ।