ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਲੋਟਸ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਗੁਹਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਖਿਰਕਾਰ ਤਾਰਕਾ ਕਿਵੇਂ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ ਬਣਿਆ? ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸੰਘਾਰਿਆ? ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਤੇ ਭੇਜਿਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਥੇ ਉਮਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।” ਤਦ ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਹੋਣਗੇ।’ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵਜਰਾਂਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦਿਤੀ ਨੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਜਰਾਂਗਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਜਰ ਵੀ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਜਰਾਂਗਾ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਮਾਤਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?’ ਦਿਤੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਜਾ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ।’ ਵਜਰਾਂਗਾ ਨੇ ‘ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼’ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਲੈ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਨਿਡਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ?’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, ‘ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸਾਡੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ।’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਜਰਾਂਗਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਮਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਉ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਰ ਦਿਉ ਕਿ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ।’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਤੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ, ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਨਮ ਦਾ ਫਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕੁੜੀ ਰਚੀ। ਵਿਆਹ ਲਈ, ਲੋਟਸ-ਜਨਮੇ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਜਰਾਂਗਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਾਂਗੀ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਜਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਰਾਂਗੀ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉੱਚੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਾਲਾ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਕਮਲ ਨੈਨਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਇਤਨਾ ਕਿ ਉਹ ਤਪ ਦੀ ਢੇਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੀ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਜਦ ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਵਾਂਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਖਿੱਚ ਲਈ। ਫਿਰ, ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸੱਪ ਬਣ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਡੱਸ ਲਏ। ਪਰ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਡਿੱਗੀ ਨਹੀਂ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹੀ। ਜਦ ਵਜਰਾਂਗਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਹਾੜ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਪਹਾੜ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਡਰਪੋਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੈਨੂੰ ਸੇਵਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ। ਜਦ ਇਹ ਸਭ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਲੋਟਸ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉਥੇ ਆਏ। ਉਹ ਵਜਰਾਂਗਾ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਉੱਠ।’ ਵਜਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਤਪ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਉੱਠ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਅਸੁਰ-ਸੁਭਾਵ ਨਾ ਰਹੇ, ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਅਟੱਲ ਰਹਿਣ, ਮੈਨੂੰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।’ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ‘ਤੈਥਾਂ ਹੋਵੇ’ ਆਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਜਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਘਣੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਲੈਣ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪ ਕੇ ਰੋਦਿਆਂ ਤੇ ਉਦਾਸ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਜਰਾਂਗਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਣੀ, ਜੋ ਯਮਲੋਕ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?