ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਤੱਤ—ਵੇਦ, ਧਰਮ, ਧੈਰਜ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਲਕੜੀ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਨਾਰਾਇਣ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਣੂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਲਯ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵਿਣੂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੰਗਲਮਈ ਗਦਾ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਉਹ ਵਿਦਯੁਤ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ, ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ‘ਗਰੁੜ’ ਉੱਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਬੁਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਉਲਟ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਕੌੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: “ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਸੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਧੁ-ਕੈਟਭ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹੀ ਹੈ ਉਹ ਅਤੁੱਲ ਵੈਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਹ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਣੀਆਂ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਤੇ ਚੋਣ ਕਰੀ। ਇਹੀ ਵਿਣੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਵੈਕੁੰਠ ਹੈ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਤੇ ਸਵੈ-ਭੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਭੂਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਘਿਉ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਹ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਗਵਾਈ; ਇਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ—ਕਾਲ ਦਾ ਅਵਤਾਰ—ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਜਦ ਲਿਖਿਆ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਵਿਣੂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਅੱਜ, ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਕਰਤਵਿਆ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਮਾਰ ਕੇ। ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਦ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਦਮਨਾਭਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਆਦਿ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਅਰਧ-ਸਿੰਘ, ਅਰਧ-ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ। ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਗਰਭ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ। ਹੁਣ, ਜਦ ਤਾਰਕਾਮਯ ਜੰਗ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਕੌੜੀਆਂ ਤੇ ਅਣਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਪਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਵਿਣੂ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਧੈਰਜ ਨਾਲ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਤੇਰਾ ਬਲ, ਹੇ ਦੈਤਿਆ, ਘੱਟ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਅਸਲ ਬਲ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅਡੋਲ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਧੈਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨੀਚ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਲਾਜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਗੱਜਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਮਰਦ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੈਤਿਆ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਬਣਾਏ ਪੁਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਅੱਜ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।” ਜਦ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਵਿਣੂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੱਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਚੱਕਰ ਸਮੇਤ ਉਠਾ ਲਏ। ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਖੜੇ ਕਰਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਣੂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਦੇ ਆਗੂਪਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆ ਵੀ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵਿਣੂ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਭਾਰੀ-ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਵਿਣੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਿਲੇ ਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਝੁੰਝਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਅਡੋਲ ਰਹੇ। ਕਾਲਨੇਮੀ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ, ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਕ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਉਠਾਈ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਗਦਾ ਗਰੁੜ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ; ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਇਸ ਕਰਤੱਬ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵਿਣੂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗਦਾ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਲੱਗੀ; ਜਦ ਵਿਣੂ ਨੇ ਸੁਪਰਣ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਜਖਮੀ ਵੇਖਿਆ— ਵੈਕੁੰਠ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਨੇ ਚੱਕਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਉਹ ਸੁਪਰਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਧਦੀਆਂ-ਵਧਦੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹਾਬਲੀ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਸਤਕ ਤੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੰਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜੈਯੀ ਜਾਪ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦਾ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਹੀਰੇ ਵਰਗੇ ਨਾਭੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਭ ਵਿਚ ਭੈ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।