ਜਦੋਂ ਯਮਰਾਜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਜਤ ਹਨ, ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਜੋ ਸਵਰਭਾਨੂ ਵੱਲੋਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਿਵਿਆ ਲੋਕ ਸੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੀ, ਝੰਝੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਛੀਨ ਲਈ। ਅੱਗ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤੱਤ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸੱਜਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪ ਉਜਾਗਰ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਦੈਤ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਰਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਸਰੋਤ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੰਜ ਤੱਤ—ਵੇਦ, ਧਰਮ, ਛਿਮਾ, ਸਤ ਅਤੇ ਲੱਖਮੀ—ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸਨ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੰਗਲਮਈ ਗਦਾ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਵਿਦਯੁਤ ਵਰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦੈਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਆਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਡੋਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਮਧੁ-ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਵੈਕੁੰਠ ਹੈ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਜਨਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਜਨਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ; ਜਿਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਘਿਉ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਇਸ ਚਕਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਚਕਰ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰੀ, ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਜਦ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਕੇਸ਼ਵ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਭਾਗ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਇਥੇ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਅੱਜ, ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਰਿਣ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਮਾਰ ਕੇ। ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਦ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹੀ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਪਦਮਨਾਭ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਆਦਿ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਅਰਧ-ਸਿੰਘ, ਅਰਧ-ਮਾਨਵ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਅਦਿਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਗਰਭ ਵਜੋਂ ਜਣਿਆ; ਇਹੀ ਉਹ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਹੁਣ ਫਿਰ, ਜਦ ਤਾਰਕਾਮਯ ਜੰਗ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਮਨਾ-ਸਾਮਨਾ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਪਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਛਿਮਾ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ—"ਤੇਰਾ ਬਲ, ਹੇ ਦੈਤ, ਘੱਟ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ; ਸੱਚਾ ਬਲ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਛਿਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨੀਚ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਅਡੰਬਰ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਲਾਜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਔਰਤਾਂ ਗੱਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਰਦ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੈਤ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਬਣਾਈ ਪੁਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਕਰਾਂਗਾ।" ਜਦ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤਦ ਦੈਤ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਹੱਸ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਚਕਰ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਉਸ ਨੇ ਸੌਂ ਹੱਥ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੁੱਗਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਦੌੜੇ।