ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਬਾਹ ਵਧ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਤੇ ਦੂਰ ਤਕ ਫੈਲ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਅਜਗਰ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ, ਧਨੁਸ਼, ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਐਸਾ ਢੱਕ ਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਖੜੇ ਹੋਣ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਪਹਿਨ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਪੱਥਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਲਦੇ ਰੋਸ਼ਣੀ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਤੇ ਐਸਾ ਵੱਜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਤਲਵਾਰ-ਧਾਰੀ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿਲ ਵੀ ਨਾ ਸਕੇ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਏ। ਕੁਝ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਪੰਛੀ, ਸੱਪ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਉਸਦੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਹੋਰ ਕਈ ਅੱਧੇ ਵੱਟ ਗਏ। ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭੁੱਲ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਸਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਲਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਅਕਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਸਮੁੰਦਰ। ਧਨ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੌਤ ਦਾ ਰੂਪ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਵਿਹਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਯਮਰਾਜ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ, ਮੌਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਈਆਂ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਜੋ ਸਵਰਭਾਨੂ ਨੇ ਵਿਖਾਇਆ, ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦਿਤਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਖੇਤਰ ਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਕਾਰਜਵਾਹੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਗ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਲਿਆ; ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆਂ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਾਈ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜਲ-ਥਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਹੇਠ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪੋ-ਆਪ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਲੋਕਪਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਖੜਾ, ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਵੇਦ, ਧਰਮ, ਧੀਰਜ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਉਸ ਕੋਲ ਨਾ ਆਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਨਾ ਆਏ, ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕਾਲਨੇਮੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਮੰਗਲਮਈ ਗਦਾ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਮੇਘਾਂ ਵਰਗਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰ ਵਾਲੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੰਸ਼ੀ ਗਰੁੜ ਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਪਾਪੀ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਤਰੇ, ਦੈਤ ਦਾ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਅਡੋਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: "ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਸੀਆਂ, ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੈਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਅਨੇਕ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਜਾਇਆ; ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੇ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ, ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਤੇ ਆਪੋ-ਆਪ ਜੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪੋ-ਆਪ। ਇਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ; ਇਸਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ, ਦੇਵਤੇ ਯੱਗ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਘੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਸਮਾ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਦ ਮੈਂ, ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ, ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ; ਜਦ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨਤੀਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲ ਕੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਭਾਗ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਰਿਣ ਅਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਡਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ। ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹੋਰ ਜਨਮ ਲੈ ਲਵੇ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਦਮਨਾਭ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਆਦਿ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਅੱਧਾ ਸਿੰਘ, ਅੱਧਾ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਗਰਭ ਵਜੋਂ ਜਣਿਆ; ਇਹੀ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਏ।